Lubelska Scena Poetycka. Tutaj ciepła nie mierzy się termometrem

Tort, wata cukro­wa i pącz­ki gra­ły pierw­sze skrzyp­ce na przy­ję­ciu uro­dzi­no­wym z oka­zji pię­cio­le­cia Lubel­skiej Sce­ny Poetyc­kiej. Orga­ni­za­tor­ki, zwią­za­ne z Fun­da­cją Heu­re­sis, nie były­by sobą, gdy­by tor­tu nie upie­kły wła­sno­ręcz­nie (bisz­kopt o pół­no­cy, resz­ta przed pra­cą), a do jed­no­ra­zo­wych kub­ków na lemo­nia­dę nie przy­go­to­wa­ły ozdob­nych nakle­jek z poezją. Impre­za jak co roku odby­ła się w Muzeum Józe­fa Cze­cho­wi­cza. Przy­po­mnia­ła nam o tym, że wier­sze to przede wszyst­kim wspól­no­ta.

„Mam nadzie­ję, że się pań­stwo wyspa­li” – tymi sło­wa­mi koń­czy się kon­cert Szy­mo­na Bryz­ka nie bez powo­du nazwa­ny „drzem­ką poetyc­ką”. Choć tuż przed nią nastro­je bynaj­mniej nie były sen­ne: z ewen­tu­al­ną sen­no­ścią po godzi­nach spę­dzo­nych w wygod­nym leża­ku z wiel­ką podu­chą i pod cie­płym kocem natych­miast roz­pra­wia się pogo­da. Bły­ska­wic nie ma, ale jest deszcz – i to wystar­czy, żeby z patio bły­ska­wicz­nie prze­nieść event gdzie indziej – do kory­ta­rza. Wie­le rąk mości sobie gniaz­do, część nóg już spo­koj­nie opar­ta na pod­ło­dze, para uszu nasłu­chu­je, czy w tym nagłym nowym miej­scu dźwię­ki roz­cho­dzą się tak samo dobrze. Sama nato­miast myślę, że to już pią­ta Lubel­ska Sce­na Poetyc­ka, ale pierw­sza, w cza­sie któ­rej kory­tarz nie jest tyl­ko kory­ta­rzem. Jesz­cze zanim zadam swo­je pyta­nia i stwier­dzę: „było mu to pisa­ne”, domy­ślam się, że to nie może być przy­pa­dek: z lamp zwi­sa­ją poma­rań­czo­we kur­tyn­ki, pod­ło­ga usła­na jest sztucz­ną tra­wą. To nie tajem­ni­ca, że pro­gi sal Muzeum Józe­fa Cze­cho­wi­cza są gościn­ne, ale nie­ła­two współ­two­rzą lek­ki i let­ni kli­mat festi­wa­lu. Kory­tarz spraw­dza się świet­nie i jako sce­na, i jako spal­nia: jed­ne gło­wy wyso­ko na podu­chach, inne nisko w zwi­sie, ale więk­szość oczu przy­mknię­ta. Na ambien­to­wą mate­rię dźwię­ków od cza­su do cza­su Bry­zek nawle­ka fra­zy: poje­dyn­cze, roz­la­ne, nie­re­gu­lar­ne. W tym even­cie nie cho­dzi o samą poezję, w tym even­cie cho­dzi o brzmie­nie. I o drzem­kę. Mario­la Mikul­ska mówi:

Już dzię­ki samej nazwie wie­dzia­łam, że to będzie coś dla mnie. I było. Wylu­zo­wa­łam się i odpły­nę­łam, byłam w sta­nie pomię­dzy snem a jawą, bar­dzo podob­nym do tego, w któ­ry wcho­dzę przy jodze nidrze. W sumie dla mnie to była wła­śnie taka nidra.

Joga nidra to tak zwa­ny jogicz­ny sen, a Mario­la to oso­ba, któ­ra będzie pró­bo­wa­ła wpro­wa­dzić w nie­go oso­by zapi­sa­ne na poetyc­ką jogę następ­ne­go dnia. Wte­dy jesz­cze nie wie, że ta misja się nie powie­dzie i że nie będzie w tym jej winy.

Drzem­ka poetyc­ka to jed­no z czter­na­stu wyda­rzeń w pro­gra­mie festi­wa­lu Fun­da­cji Heu­re­sis (i jed­no z czte­rech piąt­ko­wych). Ale cyfe­rek – zwłasz­cza kie­dy mamy do czy­nie­nia z jubi­le­uszem – jest wię­cej: pięć edy­cji to ponad sześć­dzie­siąt punk­tów w har­mo­no­gra­mie impre­zy i jesz­cze wię­cej zapro­szo­nych na sce­nę osób. Ile dokład­nie? Trud­no poli­czyć. Same spo­tka­nia autor­skie zgro­ma­dzi­ły ich ponad sześć­dzie­siąt, a trze­ba doli­czyć jesz­cze kon­cer­ty (dzie­więć), wysta­wy, warsz­ta­ty, per­for­man­se i wyda­rze­nia nie­ty­po­we oraz sla­my i open maj­ki, któ­re gro­ma­dzą nie tyl­ko naj­więk­szą publicz­ność, ale rów­nież oso­by wystę­pu­ją­ce.

Myśląc o festi­wa­lu, war­to zaj­rzeć za kuli­sy i zer­k­nąć na finan­se. W ostat­nich trzech latach budżet Lubel­skiej Sce­ny Poetyc­kiej wyno­sił nie­speł­na czter­dzie­ści tysię­cy zło­tych, przy czym pierw­sze edy­cje nie prze­kra­cza­ły nawet poło­wy tej kwo­ty. Pie­nią­dze pocho­dzą z miej­skich gran­tów. Impre­zę reali­zu­je orga­ni­za­cja poza­rzą­do­wa – Fun­da­cja Heu­re­sis, w któ­rej wolon­ta­riac­ko dzia­ła kil­ka osób, żad­na nie­za­trud­nio­na na sta­łe. Dla porów­na­nia: w mie­ście odby­wa­ją się jesz­cze dwa festi­wa­le stric­te lite­rac­kie: od 2008 roku (z prze­rwą) Mia­sto Poezji i od 2025 roku Lublin Mia­sto Lite­ra­tu­ry. Oba są orga­ni­zo­wa­ne przez insty­tu­cje miej­skie. Mia­sto Poezji, reali­zo­wa­ne przez Dom Słów (dzia­ła­ją­cy w ramach Bra­my Grodz­kiej – Teatru NN), trwa czte­ry dni; na jego orga­ni­za­cję twór­cy w 2025 roku otrzy­ma­li grant mini­ste­rial­ny w wyso­ko­ści dzie­więć­dzie­się­ciu jeden tysię­cy zło­tych. Dru­gą impre­zę powo­ła­ły do życia oso­by zwią­za­ne z księ­gar­nią Dosłow­ną w Cen­trum Kul­tu­ry – to wyda­rze­nie rów­nież trwa czte­ry dni, a Mini­ster­stwo Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Naro­do­we­go przy­zna­ło na jego orga­ni­za­cję dwie­ście sie­dem­dzie­siąt sie­dem tysię­cy zło­tych.

Celem tego­rocz­nej odsło­ny Lubel­skiej Sce­ny Poetyc­kiej było szu­ka­nie odde­chu i fraz, któ­re poma­ga­ją zacho­wać rów­no­wa­gę. W pro­gra­mie gęsto od nazwisk osób „robią­cych dużą robo­tę” w poezji. Jakub Skur­tys, kry­tyk lite­rac­ki i czło­nek jury w kon­kur­sie Reflek­tor, mówi:

Żar­to­wa­li­śmy, że wła­ści­wie prze­wi­nę­ła się tu cała śmie­tan­ka mło­dej sce­ny, i to taka śmie­tan­ka, któ­ra by się czę­sto nie spo­tka­ła. I to two­rzy kli­mat, zwłasz­cza że odby­wa się to w zupeł­nie nie­na­chal­ny spo­sób. Skon­den­so­wa­na for­ma, pro­gram bar­dzo gęsty, dobry arty­stycz­nie. Nie ma koniunk­tu­ral­nych gestów, co jest bar­dzo cie­ka­we. Mam wra­że­nie, że dobie­ra się zapro­szo­nych podług klu­cza, czy to i to zagra ze sobą, czy to są dobre książ­ki, czy odnaj­dą się one w mło­do­li­te­rac­kich dyk­cjach. Nie­oczy­wi­ste.

Na festi­wa­lu jest po raz czwar­ty i jak sam przy­zna­je, bar­dzo lubi tę impre­zę, a na dowód sym­pa­tii zapew­nia, że przy­je­chał dzień wcze­śniej, niż musiał. Naj­bar­dziej prze­szka­dza mu, że „Lublin jest na koń­cu świa­ta” i że tem­pe­ra­tu­ra jest tu o kil­ka stop­ni niż­sza niż we Wro­cła­wiu. Skur­ty­so­wi nie prze­szka­dza z kolei tra­dy­cyj­ny układ pro­gra­mu, któ­re­go punk­tem doj­ścia zawsze jest slam (choć kry­tyk uwa­ża, że to „two­rzy pęk­nię­cie”).

Z Aga­tą Puwal­ską na Lubel­skiej Sce­nie Poetyc­kiej spo­ty­ka­my się po raz dru­gi. Poprzed­nim razem uczest­ni­czy­ła w secie poetyc­kim, teraz sama opo­wia­da o naj­now­szej książ­ce, a pyta­nia ponow­nie zada­je Ola Kanar. Jako słu­chacz­ka uczest­ni­czy też we wcze­śniej­szych spo­tka­niach. Mówi:

Zawsze cie­ka­wy dobór osób. Tu nie decy­du­je jeden klucz, bo gło­sy poetyc­kie są bar­dzo róż­no­rod­ne. Wyda­je mi się, że Lubel­ska Sce­na Poetyc­ka jest może bar­dziej kame­ral­na niż inne festi­wa­le lite­rac­kie i bar­dziej słu­cha nowych gło­sów. Tym, co jesz­cze mi się tutaj bar­dzo podo­ba, jest to, że oprócz śro­do­wi­ska sla­mo­we­go, któ­re też się tu prze­wi­ja, przy­cho­dzą po pro­stu czy­tel­ni­cy. A to nie zda­rza się na każ­dym festi­wa­lu.

Gro­no publicz­no­ści impre­zy rośnie z każ­dym rokiem. To pozy­tyw­nie zaska­ku­je orga­ni­za­tor­ki, któ­re zdą­ży­ły już się przy­zwy­cza­ić, że w cza­sie wyda­rzeń doty­czą­cych mło­dej poezji uczest­ni­cy zaj­mu­ją nie­kie­dy tyl­ko kil­ka krze­seł. Tym razem w trak­cie więk­szo­ści wyda­rzeń zaję­te są wszyst­kie i coraz czę­ściej uda­je się spo­tkać oso­by spo­za Lubli­na.

Ola Kolan­kie­wicz przy­je­cha­ła do mia­sta w czwar­tek o sie­dem­na­stej, pierw­sze­go dnia festi­wa­lu, i jesz­cze tego same­go wie­czo­ru pozna­li ją wszy­scy sta­li bywal­cy i wszyst­kie sta­łe bywal­czy­nie festi­wa­lo­wych wyda­rzeń. Ola stu­diu­je kry­ty­kę lite­rac­ką na Uni­wer­sy­te­cie Jagiel­loń­skim i chęt­nie spraw­dza, co zwią­za­ne­go z poezją dzie­je się w innych mia­stach. O Lubel­skiej Sce­nie Poetyc­kiej usły­sza­ła rok temu w Kra­ko­wie, kie­dy na kon­fe­ren­cji, któ­rą orga­ni­zo­wa­ła, pozna­ła Olę Kanar i Iza­be­lę Majew­ską z Heu­re­sis. Opo­wia­da:

Wte­dy nie mogłam przy­je­chać przez sesję i inne spraw­ki, ale odno­to­wa­łam to sobie i oglą­da­jąc rela­cję na Insta­gra­mie, pomy­śla­łam, że – kur­czę! – faj­nie było­by wpaść. Wszyst­ko wyglą­da­ło bar­dzo zachę­ca­ją­co. Tego­rocz­ny pro­gram też się cał­kiem nie­źle zapo­wia­dał: to nie takie typo­we spo­tka­nia autor­skie, tyl­ko na przy­kład joga poetyc­ka czy drzem­ka. Byłam cie­ka­wa, jak to będzie tak napraw­dę. Za rok też przy­ja­dę, i to może ze zna­jo­my­mi, bo gdy cokol­wiek się dzia­ło, fot­ki lecia­ły do pię­ciu róż­nych grup.

Jej top­ka to czwart­ko­wy kon­cert Rzę­dzia­na Wąsa­ka, Moni­ki Kowal­czyk i Miko­ła­ja Koło­dziej­czy­ka i wymy­ka­ją­ce się wszel­kim kate­go­riom piąt­ko­we spo­tka­nie Iva­na Davy­den­ki z Paw­łem Sta­sie­wi­czem.

Roz­ma­wiam jesz­cze z dwie­ma przy­jezd­ny­mi uczest­nicz­ka­mi. Moni­ka z Rze­szo­wa łączy udział w Lubel­skiej Sce­nie Poetyc­kiej z wizy­tą u przy­ja­ciół­ki. Przed przy­jaz­dem uzna­ła, że takich imprez jest mało. Docie­ra ostat­nie­go dnia, ale za to uczest­ni­czy we wszyst­kich wyda­rze­niach, począw­szy od jogi (jak twier­dzi, bar­dzo relak­sa­cyj­nej), a skoń­czyw­szy na sla­mie, w któ­rym – choć sama też pisze poezję – nie chce wystą­pić. Nie uwa­ża, że to coś dla niej.

Dzień wcze­śniej nato­miast pro­sto z War­sza­wy na przy­ję­cie uro­dzi­no­we Sce­ny przy­by­wa Ola Lewan­dow­ska-Ferenc. Na festi­wa­lu jest po raz dru­gi; w zeszłym roku była gości­nią setu poetyc­kie­go (z Sonią Nowac­ką i Adrian­ną Ole­jar­ką, pro­wa­dzą­ca: Ola Kanar). Tym razem zasia­da po stro­nie publicz­no­ści. Kie­dy pytam Olę, co ją skło­ni­ło do przy­jaz­du, odpo­wia­da krót­ko: „Kocham Lubli­nek”. W dłuż­szej wypo­wie­dzi rów­nież posłu­gu­je się zdrob­nia­łą nazwą mia­sta:

Rok temu naj­więk­sze wra­że­nie zro­bi­ło na mnie to, że gdy tyl­ko przy­je­cha­łam, zoba­czy­łam deko­ra­cję i pozna­łam ludzi, nie czu­łam się – tak jak zwy­kle bywa na festi­wa­lach, na któ­rych jestem po raz pierw­szy – obcą oso­bą, tyl­ko zosta­łam bar­dzo cie­pło ugosz­czo­na. Duża otwar­tość i brak sno­bi­zmu. Kli­mat tego wyda­rze­nia też jest bar­dzo cie­pły, cudow­nie nie­zo­bo­wią­zu­ją­cy, a jed­no­cze­śnie mery­to­rycz­ny. Tę gościn­ność, któ­rą poczu­łam rów­nież w tym roku, cenię chy­ba naj­bar­dziej, bo śro­do­wi­sko poetyc­kie potra­fi być bar­dzo her­me­tycz­ne. W Lublin­ku wyda­je się, że wszy­scy się zna­ją i sobą ze sobą bli­sko. Chcia­ła­bym przy­na­le­żeć do tego śro­do­wi­ska.

Ola Lewan­dow­ska-Ferenc przy­zna­je, że sta­ra­ła się uczest­ni­czyć w jak naj­więk­szej licz­bie wyda­rzeń. Bar­dzo podo­ba­ły jej się warsz­ta­ty two­rze­nia haiku z krzy­żó­wek pano­ra­micz­nych, pro­wa­dzo­ne przez Micha­ła Toka­rza z Kolek­ty­wu [ZOBACZ JAK], oraz slam. Moja roz­mów­czy­ni jed­nak zauwa­ża, że poziom wystę­pów w porów­na­niu do ubie­gło­rocz­nych nie­co spadł.

Z odby­wa­nych roz­mów wyni­ka, że naj­wię­cej emo­cji w oso­bach uczest­ni­czą­cych w festi­wa­lu budzą dwa wyda­rze­nia: spo­tka­nie z Paw­łem Sta­sie­wi­czem pro­wa­dzo­ne przez Iva­na Davy­den­kę i joga poetyc­ka z Mario­lą Mikul­ską.

Według Iva­na spo­tka­nie autor­skie to bar­dzo cie­ka­wa for­ma wyda­rze­nia, nie­po­zba­wio­na jed­nak pew­nych barier. Ponie­waż jed­nak Davy­den­ko uwa­ża, że te barie­ry są sztucz­ne i nale­ży je nie tyl­ko prze­kra­czać, ale rów­nież zwal­czać, pod­czas roz­mo­wy z auto­rem Prze­mó­wień, cove­rów i featu­rin­gów co kil­ka minut wycią­ga kró­li­ka z kape­lu­sza i wydo­by­wa kolej­ne sal­wy śmie­chu z brzu­chów publicz­no­ści. Dość szyb­ko dwa byty sce­nicz­ne roz­mna­ża­ją się w pięć (poja­wia­ją się Mar­le­na Nie­miec, Gustaw Owczar­ski i Kamil Kawa­lec, któ­rzy tak jak Ivan wid­nie­ją na okład­ce jako oso­by współ­au­tor­skie), przy czym nie do koń­ca wia­do­mo, ile z nich zaj­mu­je się zada­wa­niem pytań, a ile odpo­wia­da­niem i czy za chwi­lę jakiś siód­my byt z publicz­no­ści nie zosta­nie popro­szo­ny o prze­czy­ta­nie z książ­ki frag­men­tu swo­je­go autor­stwa, bo szó­sty (Jakub Skur­tys) musiał to spon­ta­nicz­nie zro­bić już na wstę­pie. Po impre­zie Paweł opo­wia­da:

Nie usta­la­li­śmy z Iva­nem for­my roz­mo­wy. Roz­ma­wia­li­śmy chwi­lę wcze­śniej na temat mojej kon­cep­cji książ­ki, choć jako jeden ze współ­twór­ców znał zało­że­nia od począt­ku. Zale­ży mi na roz­sz­czel­nia­niu (choć tro­szecz­kę) baniecz­ki, więc taka for­ma spo­tka­nia bar­dzo mi odpo­wia­da. I wycho­dzi na to, że odpo­wia­da nie tyl­ko mnie, bo po spo­tka­niu pod­cho­dzi­li ludzie, przy­bi­ja­li piąt­ki i przy­kla­ski­wa­li takiej for­mu­le. Mam wra­że­nie, że Lubel­ska Sce­na Poetyc­ka też doda­je swo­je trzy gro­sze do zmia­ny para­dyg­ma­tu spo­tka­nia poetyc­kie­go i w ogól­no­ści festi­wa­lu lite­rac­kie­go.

Ivan z kolei zapew­nia, że lubi histo­rie i aneg­dot­ki, a to spo­tka­nie z pew­no­ścią sta­nie się jed­ną z nich. Mówi:

Waż­ne jest, żeby spo­tka­nie było zapa­mię­ta­ne. I oczy­wi­ście żeby autor nie poczuł się wyśmia­ny, za to żeby się zorien­to­wał, że dalej gra­my w jakąś grę. Bo lite­ra­tu­ra jest dla mnie wła­śnie zaba­wą. Jeśli wyłą­czy­my z niej ele­ment ludycz­ny, jaki jest sens robie­nia tego?

Z kolei według Mario­li Mikul­skiej, dziś nauczy­ciel­ki jogi, w prze­szło­ści autor­ki wier­szy, sens w jodze poetyc­kiej jest, ale raczej w przy­pad­ku prak­ty­ko­wa­nia jej oka­zjo­nal­nie na festi­wa­lach lite­rac­kich, nie na co dzień:

Uwa­żam, że joga jed­nak słu­ży zej­ściu do sie­bie, do wnę­trza, i wyco­fa­niu się ze świa­ta zmy­słów. Z tej per­spek­ty­wy czy­ta­nie poezji w trak­cie prak­ty­ki jest kolej­nym roz­pra­sza­czem, bodź­cem zewnętrz­nym, któ­ry nas ucze­pia na zewnątrz. Co inne­go joga nidra, w któ­rej sło­wo pra­cu­je ina­czej i wła­śnie ono kie­ru­je do wewnątrz.

Przy­go­to­wać odpo­wied­nią sekwen­cję nie było łatwo, jak to zwy­kle bywa, gdy szu­ka się balan­su. Trze­ba zna­leźć rów­no­wa­gę mię­dzy peł­no­praw­ną prak­ty­ką jogi a prze­strze­nią do peł­no­praw­ne­go obco­wa­nia z wier­sza­mi; poczuć pozy­cję, ale i poczuć poezję. Pomysł na to, by warsz­ta­ty podzie­lić na dwie czę­ści – rucho­wą i leżą­cą – poja­wił się póź­niej. Jesz­cze póź­niej w rękach Mario­li poja­wi­ły się Dopły­wy, drga­nia, powi­do­ki i pie­śni na brze­gach Mał­go­rza­ty Leb­dy. Mario­la od razu dozna­ła olśnie­nia: Leb­da napi­sa­ła poetyc­ką nidrę.

Kie­dy roz­ma­wia­my z Mario­lą dwa dni po festi­wa­lu, przez więk­szość cza­su w jej gło­sie sły­chać eks­cy­ta­cję wyni­ka­ją­cą ze zna­le­zie­nia rów­no­wa­gi i prze­pro­wa­dze­nia uczest­ni­czek przez pomost relak­sa­cyj­nej, głę­bo­kiej prak­ty­ki i poezji, ale też z nowe­go spoj­rze­nia na tek­sty i pra­cę nad nimi.

Nie zmie­nia to jed­nak fak­tu, że wyda­rze­nie „zosta­ło spa­lo­ne”. Mario­la się żali:

Wszyst­ko prze­bie­ga­ło zgod­nie z moim wyobra­że­niem aż do momen­tu, kie­dy poja­wi­ła się tele­wi­zja [TVP 3 Lublin – J.J.]. Doszło do nie­po­ro­zu­mie­nia: pani redak­tor z panem kame­rzy­stą weszli na salę. To była nie­za­po­wie­dzia­na wizy­ta, dosta­li pozwo­le­nie, żeby fil­mo­wać tyl­ko z zewnątrz, ale weszli do środ­ka. Mnie to spe­cjal­nie nie wybi­ło, pró­bo­wa­łam trzy­mać się pla­nu, ale z roz­mów z uczest­nicz­ka­mi wiem, że mia­ły zepsu­te to doświad­cze­nie. Ludzie leżą, są bez­bron­ni, prze­ży­wa­ją bar­dzo intym­ne doświad­cze­nie, mają zakry­te oczy, nie wie­dzą, co się wokół nich dzie­je, a cią­gle sły­szą hała­sy i szep­ty eki­py i nie wie­dzą, czy ktoś nagry­wa czy nie. Rozu­miem chęć poka­za­nia tego wszyst­kie­go kame­rą. Sama też poka­zu­ję, bo robię „socja­le”, ale za każ­dym razem zada­ję sobie pyta­nie: gdzie jest gra­ni­ca? Ile moż­na poka­zać? Tutaj tego zabra­kło.

Eki­pa tele­wi­zyj­na wcho­dzi na salę pod koniec rucho­wej czę­ści jogi i nie wycho­dzi przez kolej­ne kil­ka­dzie­siąt minut. Każ­da z osób, z któ­rą roz­ma­wiam po zaję­ciach, mówi, że było to bar­dzo nie­kom­for­to­we.

Lubel­ska Sce­na Poetyc­ka od począt­ku jest orga­ni­zo­wa­na w Muzeum Józe­fa Cze­cho­wi­cza. Alek­san­dro­wi Wój­to­wi­czo­wi, któ­ry nim kie­ru­je, zada­ję nie­wy­god­ne pyta­nia, na przy­kład o to, czy poetyc­kie joga i drzem­ka licu­ją z powa­gą insty­tu­cji. Mój roz­mów­ca odpo­wia­da, że powa­ga insty­tu­cji to bar­dzo sze­ro­kie okre­śle­nie. Po chwi­li doda­je:

Jeste­śmy przy­zwy­cza­je­ni, że muzea oprócz tego, że pre­zen­tu­ją zbio­ry, w pewien spo­sób orga­ni­zu­ją też życie kul­tu­ral­ne. I to jest ich naj­waż­niej­sza misja. Jako muzeum lite­rac­kie jeste­śmy bar­dzo otwar­ci na wszyst­kie ini­cja­ty­wy, któ­re są na prze­cię­ciu lite­ra­tu­ry, sztu­ki i innych dzie­dzin aktyw­no­ści. Na przy­kład dwa lata temu mie­li­śmy warsz­ta­ty dla mło­dych mam inspi­ro­wa­ne koły­san­ka­mi Cze­cho­wi­cza. Rela­cja mię­dzy samo­po­czu­ciem, takim wel­l­be­in­go­wym span­kiem Szy­mo­na Bryz­ka a lite­ra­tu­rą jest dla nas bar­dzo inspi­ru­ją­ca. Dla­te­go otwie­ra­my się od razu na rze­czy, w któ­rych widzi­my poten­cjał, a w takich pomy­słach poten­cjał jest. Zresz­tą w przy­pad­ku tego typu kame­ral­nych festi­wa­li waż­ny jest wymiar wspól­no­to­wy: budo­wa­nie rela­cji i wię­zi zarów­no lokal­nych, jak i ogól­no­pol­skich. Tutaj spę­dza się razem czas i to odróż­nia Lubel­ską Sce­nę Poetyc­ką od dużych festi­wa­li, któ­re są czę­sto cią­ga­mi spo­tkań autor­skich połą­czo­nych z pod­pi­sy­wa­niem ksią­żek.

Kie­dy roz­ma­wiam z Mag­da­le­ną Kra­su­ską i Sarą Akram z Fun­da­cji Heu­re­sis, obie mówią, że oprócz samej poezji i kla­sycz­nych form obco­wa­nia z nią zawsze szu­ka­ją jej prze­cięć i sty­ku z inny­mi gałę­zia­mi sztu­ki czy aktyw­no­ści. Sara opo­wia­da:

Wyda­je mi się, że pierw­sza edy­cja to była taka tro­chę „wer­sja beta”. Póź­niej się­gnę­ły­śmy po róż­ne for­ma­ty, na przy­kład set poetyc­ki, któ­re­go nie było na począt­ku, a któ­ry się spraw­dził i został sta­łym kom­po­nen­tem pro­gra­mu. Oprócz tego szu­ka­my róż­nych rze­czy, któ­re łączą poezję z czymś innym: z dźwię­kiem, obra­zem. W tym roku też z ruchem – bo joga. Poza wymy­śla­niem nowych form prio­ry­te­tem jest dla mnie też dobór zapra­sza­nych osób. Tu kie­ru­ję się głów­nie myślą, żeby pod­czas spo­tkań publicz­ność mogła słu­chać po pro­stu cie­ka­wych wier­szy.

Każ­da z osób, któ­re widzą, jak wyglą­da Lubel­ska Sce­na Poetyc­ka – na wła­sne oczy lub na zdję­ciach – może łatwo zauwa­żyć, że „miej­sce” jest dla orga­ni­za­to­rek czymś wię­cej niż adre­sem Muzeum Józe­fa Cze­cho­wi­cza przy uli­cy Zło­tej. Znak roz­po­znaw­czy festi­wa­lu to deko­ro­wa­nie i uprzy­tul­nia­nie prze­strze­ni: od kur­ty­nek przez gir­lan­dy, świa­teł­ka, kolor prze­wod­ni aż po spe­cjal­nie stwo­rzo­ną insta­la­cję. Dwie z moich roz­mów­czyń, któ­re zaglą­da­ją tu co roku, wspo­mi­na­ją pra­cę sprzed dwóch lat: lustro ozdo­bio­ne wiel­ki­mi kwia­ta­mi i cyta­tem „Poezja to sek­ta, ale tro­chę mafia” Joan­ny Muel­ler. Impo­nu­ją­cą pra­cę wyko­na­ła lubel­ska artyst­ka Ola Arty­szuk. Była to jej pierw­sza kwiet­na insta­la­cja, a dziś w całym mie­ście koja­rzo­na jest wła­śnie z wiel­ko­for­ma­to­wy­mi kwia­ta­mi. Ale Lubel­ska Sce­na Poetyc­ka to tak­że ład­ne deta­le, na przy­kład corocz­ne tatu­aże z fra­za­mi albo tego­rocz­ne poetyc­kie naklej­ki. Wła­śnie tego rodza­ju upięk­sza­nie jest jed­nym z prio­ry­te­tów Mag­da­le­ny Kra­su­skiej. Jak sama mówi:

Roz­sze­rza­my poję­cia i kate­go­rie, a z roku na rok mamy coraz więk­szą swo­bo­dę rów­nież w wymy­śla­niu „sza­leństw”, co uwa­żam za naj­więk­szy suk­ces. Naj­bar­dziej lubi­my „rze­czy pomię­dzy”, takie, któ­re wyni­ka­ją z faj­nych współ­prac. Zawsze bar­dzo miłe jest, kie­dy oka­że się, że ktoś z lubel­skich, ale nie tyl­ko, twór­ców ma ocho­tę zro­bić coś z poezją. Oprócz tego szcze­gól­nie waż­ne są też dro­bia­zgi, któ­rych nie ma w pro­gra­mie ani we wnio­sku o grant, na przy­kład impre­za uro­dzi­no­wa z tor­tem i watą cukro­wą. Spo­ro jest róż­nych imprez lite­rac­kich i myślę, że czę­sto robi się je sztam­po­wo: są jakieś pie­nią­dze do wyda­nia, zwy­kle duże, kogoś trze­ba zapro­sić, ktoś przyj­dzie posłu­chać, bo da się duże pie­nią­dze na rekla­mę. Lubel­ska Sce­na Poetyc­ka to nie jest kolej­ne takie wyda­rze­nie, że ktoś miał pie­nią­dze i je wydał na zapro­sze­nie poetów i poetek. Naszym spo­so­bem jest robie­nie tego festi­wa­lu tak jak przy­ję­cia dla przy­ja­ciół, któ­rym chcesz spra­wić przy­jem­ność i ugo­ścić ich w wyjąt­ko­wy spo­sób w swo­im domu. To się póź­niej tak koń­czy, że po całym pierw­szym dniu wra­cam, o pół­no­cy robię bisz­kopt, a ósmej rano prze­kła­dam go kre­mem i ozda­biam [śmiech]. Kosz­tu­je nas to sza­le­nie dużo, ale nie widzę sen­su robie­nia inne­go festi­wa­lu.

Festi­wal Lubel­ska Sce­na Poetyc­ka co roku odby­wał się mniej wię­cej w poło­wie czerw­ca. W tej chwi­li nie jest pew­ne, czy będzie miał kolej­ne edy­cje.