Zbigniew Rokita

(ur. 1989) – pisarz, reporter, dziennikarz.

Publikował m. in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Polityce”, „Miesięczniku Znak”, „Dzienniku Gazecie Prawnej”. W latach 2012-2018 redaktor dwumiesięcznika „Nowa Europa Wschodnia”. Człowiek Unii Literackiej.

Jego debiut Królowie strzelców. Piłka w cieniu imperium to reportaż poświęcony historii piłki nożnej w Europie Wschodniej. Rokita opowiada o początkach i rozwoju tego sportu od carskiej Rosji, przez ZSRR, aż po czasy współczesne. Skupia się jednak na tym, że w poszczególnych rozgrywkach mniej chodzi o samą rywalizację sportową, a bardziej o rywalizację polityczną. Polityka od zawsze określa stawki sportu. Z tego powodu Rokita zwraca też uwagę na niszowe wydarzenia, jak na przykład mistrzostwa świata drużyn niezrzeszonych w FIFA, w których uczestniczą reprezentacje mniejszości narodowych i krajów nieuznawanych, a więc np. Kurdystanu czy Abchazji.

Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku to reportaż, w którym Rokita przygląda się swoim rodzinnym stronom. Zarówno w perspektywie historycznej – studiuje bowiem historię Górnego Śląsku na przestrzeni całego XX wieku – jak i w perspektywie prywatnej, ponieważ opowiada również o swojej rodzinie. Są tutaj wspomnienia bliskich, które są jednocześnie naocznym świadectwem tych większych wydarzeń. Kajś to także opowieść o śląskiej tożsamości, której, jak sam przyznaje autor, kiedyś się wstydził. Wstyd ten wynikał jednak przede wszystkim z niewiedzy, którą tą książką Rokita łata.

Aglo. Banką po Śląsku to książka, której akcję wypełnia podróż tramwajem nr 7. Trasa słynnej Siódemki ogarnia spory kawał konurbacji górnośląskiej – Katowice, Chorzów, Świętochłowice i Bytom. W czasie tej jakże skromnej przejażdżki, narrator przygląda się widokom zza okna i snuje swoje rozważania. Rozważania te dotyczą przede wszystkim historii Górnego Śląska, konkretnych osób związanych z tym regionem oraz tego, czym jest właściwie tożsamość śląska. Rokita ponownie porusza ten temat, rekonstruuje to, jak tożsamość ta zmienia się w XXI wieku, czym była, a czym jest współcześnie dla Ślązaków i dla niego samego. Robi to ponownie w formie reportażu-eseju.

Rokita jest także związany z teatrem. Jego debiutancka książka Królowie strzelców… została wystawiona w Teatrze Nowym w Zabrzu (reż. Piotr Ratajczak, scen. Piotr Rowicki). W 2021 napisał sztukę Nikaj, której prapremiera odbyła się w Teatrze Zagłębia w Sosnowcu. W 2023 roku w Teatrze Korez została wystawiona sztuka Weltmajstry (reż. Robert Talarczyk), a w 2024 roku w tym samym teatrze premierę miał monodram Kocham Cię, proszę pana (reż. Robert Talarczyk, wystąpiła Barbara Lubos). W 2025 w Teatrze Śląskim odbyła się premiera spektaklu Tkocze (reż. Maja Kleczewska), przy którym współpracował.

W 2020 roku laureat VIII edycji konkursu o Stypendium im. Leopolda Ungera. W 2021 za Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku otrzymał Nagrodę Literacką „Nike” oraz nominację do Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus. W 2024 otrzymał Nagrodę Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego.

Tłumaczony na ukraiński i śląski.

Bibliografia

Proza:

  • Na końcu języka, Białystok: Fundacja Sąsiedzi, 2015, współautorka: Kornelia Mazurczyk.
  • Królowie strzelców. Piłka w cieniu imperium, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2018.
  • Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2020.
  • Podróż po Ziemiach Odzyskanych, Kraków: Wydawnictwo Znak Litera Nova, 2023.
  • Wisła. Rzeka, Źródło, Wisła: Dom Pracy Twórczej im. Jerzego Pilcha w Wiśle, 2024, współautorzy: Ryszard Koziołek, Cecylia Malik, Jan Mencwel, Maciej Robert, Agata Romaniuk.
  • Banką po Śląsku, Kraków: Wydawnictwo Znak Litera Nova, 2025.

 

Tłumaczenia

  • Kajś. Gyszichta ô Gōrnym Ślōnsku, tłum. Grzegorz Kulik, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2022.

 

WP