Janusz Drzewucki

(ur. 1958) – poeta, krytyk literacki, edytor, dziennikarz.

Jego poezję znamionują różnorodność gatunkowa i stylistyczna. W wyborze kunsztownej formy wiersza inspiruje się neoklasycyzmem, ale swobodnie podchodzi do zastanej tradycji literackiej i odkrywczo ją przekształca. Krytycy podkreślają swoistą wielogłosowość jego liryki, polegającą na łączeniu kategorii pozornie ze sobą sprzecznych, między innymi retoryczności wypowiedzi oraz języka kolokwialnego, realizmu i pierwiastków surrealnych, powagi kontrapunktowanej humorem bądź ironią.

Poezja Drzewuckiego – ujmowana w sposób przekrojowy – charakteryzuje się ewolucją w sferze postawy autorskiej: „klasycyzujący poeta niepokoju” (K. Lisowski), znany głównie z Ulicy reformackiej i Starożytnego języka, z czasem staje się poetą o wielu lirycznych obliczach – stoika pogodzonego z naturalnym biegiem rzeczy, obserwatora uroków świata, satyrycznego komentatora spraw publicznych i literackich etc. (Światło września, Dwanaście dni, Rzeki Portugalii).

Stałym motywem tematycznym jego poezji jest motyw podróży – wyeksponowany w znaczący sposób po raz pierwszy w Podróży na południe – wprowadzający do niej pełne kulturowych odwołań kwestie przemijania, kruchości istnienia, ale też mężnego znoszenia przypadków losu, akceptacji życia rozumianego jako współistnienie antynomii.

Równolegle do twórczości poetyckiej Drzewucki zajmuje się krytyką literacką. Na przestrzeni lat wypracował swój charakterystyczny styl, wolny od hermetyzmu krytyki akademickiej. W wydanych zbiorach szkiców Chaos i konwencja, Smaki słowa, Akropol i cebula. O Zbigniewie Herbercie, Stanie skupienia, Charakterze pisma i Środku ciężkości zwraca uwagę na literacki indywidualizm i oryginalność artystycznego talentu, które są jednymi z najważniejszych dla niego kryteriów oceny omawianych dzieł.

W jego opracowaniu ukazały się wybory liryki: Juliusza Słowackiego, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Stanisława Grochowiaka i Edwarda Stachury.

Jest laureatem wielu ważnych nagród, między innymi: im. Kazimiery Iłłakowiczówny (1988), im. Stanisława Wyspiańskiego (1989), im. Stanisława Piętaka (1991), im. Cypriana Kamila Norwida i Ryszarda Milczewskiego Bruna (2014).

Wiersze i teksty krytycznoliterackie Janusza Drzewuckiego były tłumaczone na języki: angielski, szwedzki, czeski, węgierski, rumuński, rosyjski i serbski.

Fot. Krzysztof Dubiel

Bibliografia

poezja:

  • Ulica Reformacka. Wiersze z lat 19801986, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1988.
  • Starożytny język, Toruń: Toruńskie Towarzystwo Kultury, 1989.
  • Podróż na południe, Kraków: Oficyna Cracovia, 1995; jako: Podróż na południe. Wiersze z lat 19861995, Kraków: Oficyna Cracovia, 1997.
  • Światło września. 77 wierszy dawnych i nowych, Izabelin: Świat Literacki, 1998.
  • Wiersze wybrane, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 2010.
  • Dwanaście dni, Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2013.
  • Rzeki Portugalii, Sopot: Biblioteka „Toposu”, 2016.

proza:

  • Życie w biegu. O ludziach, miejscach, literaturze, piłce nożnej, maratonach i całej reszcie, Warszawa: Wydawnictwo Melanż, 2015.

krytyka literacka:

  • Chaos i konwencja, Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Akademickie „Alma Art”, 1988.
  • Smaki słowa. Szkice o poezji, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1999.
  • Akropol i cebula. O Zbigniewie Herbercie, Warszawa: Tikkun, 2004.
  • Stan skupienia. Teksty o prozie, Szczecin: Wydawnictwo Forma, 2014.
  • Charakter pisma. Szkice o polskiej poezji współczesnej, Kraków: Instytut Książki, 2015.
  • Środek ciężkości. Szkice o współczesnej liryce polskiej, Mikołów: Instytut Mikołowski, 2016.
  • Lekcje u Różewicza. Teksty krytycznoliterackie i osobiste, Wrocław: Wydawnictwo Warstwy, 2018.
  • Obrona przypadku: teksty o prozie. 2, Szczecin: Wydawnictwo Forma, 2018.
  • Muzyka sfer. Teksty o poetkach i poetach, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2020.
  • Chwile pewności: teksty o prozie. 3, Szczecin–Bezrzecze: Wydawnictwo Forma–Fundacja Literatury imienia Henryka Berezy, 2024.

Tłumaczenia

serbski

  • Časak ili dva: izabrane pesme [Wiersze wybrane], tłum. Milica Markić, Novi Pazar: Građanski forum, 2019.