Maria Cyranowicz

 (ur.1974) – poetka, krytyczka literacka i performerka.

Opublikowała zbiory wierszy: neutralizacje (1997), i magii nacja (2001), piąty element to fiksja (2004), psychodelicje (2006), denpresja (2009) oraz machinacje (2024). W latach 2001–2002 redagowała dwumiesięcznik literacko-artystyczny „Meble”, w latach 2006–2013 była członkinią redakcji eksperymentalnego pisma „Wakat”.

Jedna z sygnatariuszek Manifestu neolingwistycznego (2002), domagającego się krytycznego namysłu nad językiem publicznym oraz sformalizowanymi dyskursami, co nawiązywało do tradycji dwudziestowiecznych manifestów awangardowych, poststrukturalistycznej koncepcji języka, a także założeń ideowych poetów Nowej Fali. Współautorka dwóch przełomowych antologii: Gada !zabić? Pa]n[ologia neolingwizmu (2005) oraz pierwszej w Polsce antologii poezji kobiet Solistki (2009).

Od 2004 roku wydaje swoje książki w autorskich opracowaniach typograficznych, współpracując z artystami wizualnymi m.in. z Markiem Sobczykiem i Zbigniewem Liberą. Prezentuje utwory scenicznie i w formie audiowizualnej. Książki Cyranowicz często poruszają się w obrębie postkonstruktywizmu, autorka traktuje wiersz jak obiekt, podobnie do dzieła sztuki, wydobywając jego materialny wymiar. Nie stroni od eksperymentów z zapisem.

Wieloletnia nauczycielka języka polskiego w warszawskich liceach, zaangażowana w wiele inicjatyw feministycznych oraz queerowych. Jej wiersze przełożono na języki angielski, niemiecki, czeski, ukraiński oraz węgierski.

Bibliografia

poezja:

  • neutralizacje, Warszawa: Fronda, 1997.
  • i magii nacja, Kraków: Zielona Sowa, 2001.
  • piąty element to fiksja, Warszawa: Staromiejski Dom Kultury, 2004.
  • psychodelicje, Warszawa: Staromiejski Dom Kultury, 2006 (wiersze wybrane).
  • denpresja, Warszawa: Fundacja Mammal, 2009.
  • machinacje, Warszawa: Stowarzyszenie Wspólny Pokój, 2024.

Tłumaczenia

angielski:

  • Viscera: Eight Voices from Poland, ed. Tardi, transl. M. Tardi et al., New York: Litmus Press, 2024.
  • Cyranowicz, A Species of Least Concern, transl. M. Myk, Houston, TX: Toad Press, Veliz Books, 2024.

niemiecki:

  • Das reicht für eine Irrfahrt durch Polen. Gedichte, hrsg. und übers. von P. Gehrisch, Leipzig: Leipziger Literaturverlag, 2010 (publikacja dwujęzyczna, polsko-niemiecka).

węgierski:

A sárkány szemébe nézek és vállat vonok. 31 kortárs lengyel költő, szerk. L. Pálfalvi, ford. V. Kellermann és mások, Budapest: Petőfi Kulturális Ügynökség, 2021.