Ukończył filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 2002 roku uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych na podstawie pracy pt. Między klasyczną retoryką a ponowoczesną retorycznością, w 2012 roku habilitował się na podstawie monografii Retoryka obrazu. Przyczynek do percepcyjnej teorii figur. Mieszka w Krakowie.
W swojej karierze naukowej związany jest z Katedrą Teorii Literatury, a od 2022 roku współpracuje z Katedrą Teorii Komunikacji – obiema na Wydziale Polonistyki UJ. W swojej działalności akademickiej prowadzi zajęcia z teorii literatury, teorii przekładu oraz z kreatywnego pisania.
Jako młody badacz literatury został sekretarzem Wisławy Szymborskiej, gdy otrzymała Nagrodę Nobla, i pełnił tę funkcję aż śmierci poetki. W 2012 roku został prezesem Fundacji Wisławy Szymborskiej. Ponadto działa w obszarze popularyzacji języka polskiego i retoryki. Od 2015 roku jest członkiem Rady Języka Polskiego.
Jego twórczość obejmuje prace naukowe, publikacje popularnonaukowe, książki dla dzieci i dla dorosłych, a także przekłady literatury z języka angielskiego. Głównymi obszarami zainteresowania autora są język, retoryka, komunikacja oraz twórcze pisanie, ponadto również literatura dziecięca, edukacja językowa i działania na rzecz kultury języka.
Rusinek łączy w sobie funkcje badacza – literaturoznawcy i specjalisty w zakresie retoryki – z pisarstwem dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Charakteryzują go wysoka świadomość językowa, lekki styl, poczucie humoru oraz pragmatyzm w podejściu do zagadnień języka i literatury. W swoich książkach często wykorzystuje formułę poradników językowych, wierszyków albo opowiadań, które przybliżają młodemu i starszemu czytelnikowi zagadnienia związane z językiem, mową, komunikacją i literaturą.
Jako autor książek dla dzieci współpracuje ze swoją siostrą Joanną Rusinek, ilustratorką, dzięki czemu jego publikacje łączą walor literacki i graficzny. Jego prace popularnonaukowe dla dorosłych najczęściej dotyczą retoryki, mowy publicznej, mediów czy języka polityki.
Jako były sekretarz Wisławy Szymborskiej i współautor książki o niej (Nic zwyczajnego. O Wisławie Szymborskiej) stał się jednym z ważniejszych popularyzatorów jej twórczości oraz pośrednikiem pomiędzy jej spuścizną a czytelnikami.
Więcej na temat twórczości Michała Rusinka znaleźć można na stronie internetowej https://www.michalrusinek.pl.