Paweł Jaszczuk

(ur. 1954) – prozaik i dramaturg.

Jaszczuk pisze kryminały oraz powieści psychologiczno-obyczajowe. Ważną rolę w jego narracjach pełni historia. W kryminałach chętnie sięga po odmianę noir, z wyrazistym, wciąż pakującym się w kłopoty, głównym bohaterem oraz mrocznymi, pełnymi brutalnych zbrodni intrygami kryminalnymi.

Ważną rolę w cyklu o śledczym Jakubie Sternie (Foresta Umbra, Plan Sary, Marionetki, Akuszer śmierci, Lekcja martwej mowy) odgrywa przedwojenny Lwów. W kryminałach Jaszczuka widoczna jest niezwykła dbałość o historyczne detale, umiejętnie wplatane w intrygę. Powieści stanowią coś w rodzaju literackich wypraw do zaginionych światów, miejsc, które przeorała i zniszczyła historia, odbierając im dawną specyfikę.

Jaszczuk nie ogranicza się tylko i wyłącznie do pisania prozy kryminalnej, tworzy także powieści psychologiczno-obyczajowe, z których na szczególną uwagę zasługują dwie: Testament (poprawiona i rozwinięta wersja debiutu) oraz Ochronka Anioła Stróża. W pierwszej z tych książek akcja rozgrywa się w roku 1914 w Kortau, czyli w dzisiejszej dzielnicy Olsztyna – Kortowie, gdzie wówczas mieścił się szpital psychiatryczny. W Ochronce Anioła Stróża głównym bohaterem jest sławny pisarz, Piotr Magnus, a powieść staje się rodzajem prozatorskiego traktatu na temat sensu pisania, powinności pisarza czy napięć między prawdą a fikcją w tekstach (auto)biograficznych.

W późniejszych powieściach autor coraz częściej wykorzystuje kryminalną fabułę, by podejmować dialog z problemami współczesności – na przykład ageizmem (Szczęśliwa przystań) czy samotnością (Po tej stronie księżyca).

Pisarz jest również autorem dramatów. Aktorski pasjans został wystawiony na scenie Teatru im. Adama Mickiewicza w Częstochowie), a Kochałem je obie w Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie. Jego słuchowiska radiowe były emitowane w Rozgłośni Radia Olsztyn i w II Programie Polskiego Radia.

Autor jest laureatem Nagrody Wielkiego Kalibru (2005). Był nominowany do Nagrody Literackiej Nike i Nagrody Literackiej Europy Środkowej Angelus.

 

Bibliografia

  • Testament Schlichtingera, Olsztyn: Mazur-Tom: GłosHaldan, 1991.
  • Ararat, Olsztyn: Decora, 1997.
  • Sponsor, Olsztyn: „Paj”, 1995.
  • Honolulu, Olsztyn: Decora, 1997.
  • Foresta Umbra, Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2004.
  • Testament, Olsztyn: Stowarzyszenie Artystyczno-Kulturalne „Portret”, 2007.
  • Plan Sary, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2011.
  • Marionetki, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2012.
  • Akuszer śmierci, Warszawa: Prószyński Media, 2013.
  • Ochronka Anioła Stróża, Gdańsk: Oficynka, 2013.
  • Na skraju nocy, Katowice: Szara Godzina, 2015.
  • Lekcja martwej mowy, Katowice: Szara Godzina, 2017.
  • Sekret antykwariusza, Katowice: Szara Godzina, 2019.
  • Szczęśliwa przystań, Katowice: Szara Godzina, 2021.
  • Po tej stronie księżyca, Katowice: Szara Godzina, 2022.
  • Za głosem serca, Katowice: Szara Godzina, 2023.

dramaty:

  • Prywatka (1989)
  • Aktorski pasjans (1990)
  • Kochałem je obie (1991)
  • Rzecznik wyjaśnia
  • Gramy po przerwie
  • Powrót
  • Talk-show czyli nowy rekord świata
  • Moja siostra Stella

Tłumaczenia

niemiecki

  • Foresta Umbra, tłum. Barbara Samborska, Munich: Deutscher Taschenbuch, 2009.