Edward Pasewicz

(ur. 1971) – poeta, prozaik, dramaturg i kompozytor.

W 2000 Pasewicz został laureatem VII edycji Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Jacka Bieriezina za projekt tomu Mat o brzasku, który ukazał się ostatecznie jako jego debiutancka książka Dolna Wilda w 2002 roku.

Współorganizator Krakowskiego Kolektywu Twórczego i Teatru Krakoteka. Był także członkiem redakcji wydawanego w latach 2010–2015 pisma mówionego „Gadający Pies”.

Pisarstwo Edwarda Pasewicza kojarzone jest, mówiąc w dużym uproszczeniu, z wątkami religijno-seksualnymi. Buddyjski obraz świata, przynoszący inne spojrzenie na to, co żywe, i na to, co ludzkie, oraz jawny homoseksualizm podmiotowych wyznań czynią z tej poezji ważny poligon eksperymentów. Nie są to jednak eksperymenty formalne, ponieważ ich istota nie polega na innowacjach dokonywanych wyłącznie w obrębie literatury, ale na przeformułowaniu całego kontekstu, w ramach którego literatura mogłaby funkcjonować. Dlatego też na wiersze Pasewicza często wskazywano w dyskusjach dotyczących poezji polskiej: wiąże się je z gejowskimi emancypacjami, ekopoezją, możliwościami doświadczenia religijnego poza tradycją katolicką. Ważnym kontekstem dla wierszy autora Dolnej Wildy jest muzyczność i wizualność. Nie tylko dlatego, że Pasewicz sam komponuje i wykonuje swoje utwory z towarzyszeniem różnych zespołów. Przede wszystkim dlatego, że w jego książki wpisana jest idea szeroko rozumianej muzyczności. Na przykład w zbiorze Th zapis nutowy jest systemem niosącym znaczenie i emocje, równie istotnym jak pismo. O ważności wizualnych czynników w poezji Pasewicza świadczy natomiast jego książka-obiekt Henry Berryman. Pięśni, w której wiersze przeplatają się z fotomontażami i zdjęciami, co daje efekt albumu, a poezja staje się jednym z medium, współwystępującym z innymi.

Teksty Pasewicza modyfikują zatem tradycyjnie estetyczne i społeczne sposoby rejestrowania rzeczywistości. Można w jego przypadku mówić o „molekularnym spojrzeniu”. Sprzyjałoby ono widzeniu świata w dużym zbliżeniu i zagęszczeniu. Materia życia, ciała, świata jest tu rozdrabniana (na cząsteczki, drobne krwinki, światło, subtelne smaki i zapachy) i przez to intensyfikowana, a wiersze umożliwiają naszemu spojrzeniu przekroczenie granic widzialności. Jednocześnie ten hiperzmysłowy wymiar wierszy łączy Pasewicz z wyobrażeniami śmierci, które przynoszą kres widzeniu: wiersz Bajka z tomu Drobne! Drobne! finalnie wybrzmiewa tak: „białe dzwonkowe kwiaty o trupim zapachu / kradną mi spojrzenie”. Poszerzenie możliwości percepcyjnych idzie w tych wierszach w parze z upłynnieniem wielu granic istniejących w społeczeństwie. Nie sposób izolować religijności (rozumianej zupełnie nieortodoksyjnie) i seksualności (domagającej się uznania poza podziałem ról w patriarchalnym układzie) od nieatropocentrycznego obrazu świata, który pojawia się w wielu książkach Pasewicza. Jego poetycki projekt jest szeroko zakrojony, a jedną z niewątpliwych wartości tego pisarstwa jest pokazanie ludzkiego świata i jednostkowego podmiotu w sieci powiązań z różnymi innymi światami i podmiotami nieosobowymi.

Pasewicz jest laureatem wielu nagród. Po zwycięstwie w Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. Jacka Bieriezina został w 2004 uhonorowany Medalem Młodej Sztuki, a w 2010 Nagrodą Specjalną Ministra Kultury. W latach 2011 i 2015 był stypendystą Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia (za tomy Henry Berryman. Pięśni, Drobne! Drobne!, za Pałacyk Bertolda Brechta oraz za powieść Pulverkopf) i Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius (za Drobne! Drobne!, Pałacyk Bertolda Brechta i za Och, Mitochondria). Za tom Sztuka bycia niepotrzebnym nominowany w 2021 do Nagrody Literackiej „Nike”. Za powieść Pulverkopf otrzymał w 2022 roku Literacką Nagrodę Europy Środkowej Angelus.

Jego wiersze tłumaczone były między innymi na język angielski, niemiecki, słoweński, serbski, czeski, hiszpański.

Fot. Anna Rezulak dla Nagrody Literackiej Gdynia

Bibliografia

zbiory wierszy:

  • Dolna Wilda, Łódź: Stowarzyszenie Pisarzy Polskich Oddział w Łodzi, 2002.
  • Wiersze dla Róży Filipowicz, Wrocław: Biuro Literackie, 2004.
  • Th, Kielce: kserokopia.art.pl, 2005.
  • Henry Berryman. Pięśni, Kielce: kserokopia.art.pl, 2006.
  • Drobne! Drobne!, Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2008.
  • Pałacyk Bertolda Brechta, Kraków: Wydawnictwo EMG, 2011.
  • Och, Mitochondria, Kraków: Wydawnictwo EMG, 2015.
  • Miejsce, Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2017.
  • Sztuka bycia niepotrzebnym, Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2020.
  • Darkslide, Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2022.

wybory wierszy:

  • Muzyka na instrumenty strunowe, perkusje i czelestę, Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2010.

proza:

  • Śmierć w darkroomie, Kraków: Wydawnictwo EMG, 2007.
  • Pulverkopf, Warszawa: Wielka Litera, 2021.
  • Czarne wesele, Warszawa: Wielka Litera, 2024.

AS