Jan Polkowski

(ur. 1953) – poeta, redaktor, wydawca.

Poezja Polkowskiego jest poezją sprzeciwu, zaangażowaną, ale jednocześnie nie biało-czarną, ujmującą rzeczywistość w jej skomplikowaniu. Poeta unika zbędnego patosu i ma zdolność kondensowania znaczeń w precyzyjnej formie wiersza.

W latach 80. ubiegłego stulecia Polkowski był najważniejszym poetą niepodległościowego podziemia. W jego wczesnych wierszach antykomunistyczne zaangażowanie łączyło się z perspektywą kontemplacyjną i metafizyczną. Kluczowymi kategoriami był patriotyzm, mesjanizm, moralne napięcie, ożywiona tradycja.

Od tomu Cantus zaobserwować można zmianę stylu i tonu jego wierszy. Dominantą nowych utworów stały się gorycz przemijania, melancholia, rozpacz, kojone tylko częściowo przez kontemplację natury czy przywoływanie przebłysków minionego rodzinnego szczęścia.

W 2013 roku Polkowski zadebiutował jako powieściopisarz: Ślady krwi. Przypadki Henryka Harsynowicza to historia o polskich losach, oglądanych z dystansu przez mieszkającego w Kanadzie głównego bohatera. Ostatnia miłość, kolejna prozatorska książka autora, łączy wątki kryminalne i romansowe, które stają się pretekstem do ukazania współczesnego społeczeństwa, ze wszystkimi jego absurdami.

Jest laureatem między innymi Nagrody Kościelskich (1983), nagrody podziemnej Solidarności za twórczość poetycką (1983), Nagrody im. Andrzeja Kijowskiego, nagrody Stowarzyszenia Księgarzy Katolickich Feniks w dziedzinie literatury. W 2012 roku nominowano Polkowskiego do Nagrody im. Wisławy Szymborskiej za tom Głosy, za który otrzymał również Nagrodę Poetycką Orfeusz im. K. I. Gałczyńskiego. Ślady krwi otrzymały nominację i wyróżnienie nagrody im J. Mackiewicza, a także nagrodę Identitas w dziedzinie literatury w 2013 roku. W 2016 roku Polkowski otrzymał nagrodę Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w dziedzinie literatury, zaś w 2017 został laureatem nagrody im P. Gintrowskiego za wolność w kulturze. Za tom poezji Cantus był także nominowany do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius.

Bibliografia

  • To nie jest poezja, Warszawa: NOWa, 1980.
  • Oddychaj głęboko, Kraków: ABC, 1981 (wyd. 2 rozszerzone, poprzedniego tomu).
  • Ogień. Z notatek 1982–1983, Kraków: Półka Poetów, 1983.
  • 1977–1984, Londyn: Puls, 1986.
  • Wiersze 1983–1987, Kraków: Oficyna Literacka, 1987.
  • Elegie z Tymowskich Gór i inne wiersze, Kraków: Wydawnictwo Znak, 1990.
  • Elegie z Tymowskich Gór 1987–1989, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2008.
  • Cantus, Kraków: Wydawnictwo a5, 2009.
  • Cień, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010.
  • Wiersze 1977–1987, Kraków: Stowarzyszenie NSZ 1980, 2011.
  • Głosy, Kraków: Wydawnictwo M, 2012.
  • Jan Polkowski: antologia, Warszawa: Hachette Polska, 2013.
  • Ślady krwi. Przypadki Henryka Harsynowicza, Kraków: Wydawnictwo M, 2013.
  • Polska, moja miłość, Warszawa: Wydawnictwo „Pro-Patria”, 2014.
  • Gorzka godzina, Warszawa: Sic!, 2015.
  • Gdy Bóg się waha. Poezje 1977–2017, Warszawa: Wydawnictwo JMR Trans-Atlantyk, 2017.
  • Pochód duchów, Sopot: Topos, 2018.
  • Portier i inne opowiadania, Kraków: Instytut Literatury, 2019.
  • Ryzyko bycia Polakiem. Z Janem Polkowskim rozmowę przeprowadził Piotr Legutko, Kraków: Instytut Literatury–Fundacja Lethe, 2019.
  • Wiersze wybrane 1977–2019, Kraków: Biblioteka Kraków, 2020.
  • Rozmowy z Różewiczem, Kraków: Instytut Literatury, 2020.
  • Pandemia i inne plagi: notatki marzec-lipiec 2020, Kraków–Warszawa: Instytut Literatury–Oficyna Wydawnicza Volumen, 2020.
  • „Ani słowa dla niej”: wiersze konieczne, Kraków: TAiWPN Universitas–Biblioteka Kraków, 2020.
  • Pomieszane języki, Sopot: Towarzystwo Przyjaciół Sopotu, 2021.
  • Łyżka ojca, Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2021.
  • Gdy Bóg się waha. 1, Poezje 1977–2017, Kraków: Księgarnia Akademicka–Instytut Literatury, 2022.
  • Gdy Bóg się waha. 2, Poezje 2018–2022, Kraków: Księgarnia Akademicka–Instytut Literatury, 2022.
  • Ostatnia miłość, Kraków: Wydawnictwo M, 2023.
  • Rozmowy z Brechtem i inne wiersze, Kraków: Instytut Książki, 2024.

Tłumaczenia

hiszpański

  • Cantus, tłum. Amelia Serraller Calvo, Madrid–Cracovia: Ediciones Facta–Instytut Literatury, 2019.

rumuński

  • Cînd Dumnezeu e şovăielnic : antologie de versuri, tłum. Constantin Geambaşu, Oradea: Editura Ratio et Revelatio, 2020.
  • Pandemia și alte dezastre: însemnǎri martie-iulie 2020 [Pandemia i inne plagi: notatki marzec-lipiec 2020], tłum. Constantin Geambaşu, Cluj-Napoca–Kraków: Casa Carţii de Ştiinţă–Instytut Literatury, 2021.
  • Când Dumnezeu e şovăielnic : poeme alese (2018–2022), tłum. Constantin Geambaşu, Bucureşti–Kraków: Tracus Arte–Instytut Literatury, 2022.

angielski

  • Głosy. Voices, tłum. Charles S. Kraszewski, London: Glagoslav Publications, 2021.
  • Conversations with Różewicz [Rozmowy z Różewiczem], tłum. Charles S. Kraszewski, Kraków: The Institute of Literature, 2023.

czeski

  • Hořká hodina [Gorzka godzina], tłum. Lucie Szymanowská, Podlesí–Kraków: Nakladatelství Dauphin–Instytut Literatury, 2023.
  • Hlasy, tłum. Lucie Szymanowská, Brno–Kraków: Books & Pipes–Instytut literatury, 2023.

 

bułgarski

  • Kogato Bog se kolebae: izbrani stihotvoreniâ, tłum. L"čezar Selâški, Sofiâ: Izdatel'stvo „Ergo”, 2024.

ukraiński

  • Kanti, tłum. Marianna Kiânovs'ka, Kraków–Ternopìl': Instytut Literatury–Vidavnictvo „Krok”, 2021.

litewski

  • Głosy. Balsai, tłum. Eugenijus Ališanka, Maria Gąsecka, Vilnius: Tyto alba, 2023.

rosyjski

  • Głosy. Golosa, tłum. Tat'âna Izotova, Sankt-Peterburg–Kraków: Izdatel'stvo Baltrus–Instytut Literatury, 2021.
  • Besedy s Ruževičem [Rozmowy z Różewiczem], tłum. Anatolij Âkovlevič Rojtman, Sankt-Peterburg–Kraków: Izdatel'stvo Baltrus–Instytut Literatury, 2019.