Marek Sołtysik

(ur. 1950) – prozaik, powieściopisarz, eseista, poeta, scenarzysta, krytyk sztuki, grafik i malarz.

W swoim pisarstwie łączy literaturę ze światem sztuki, opisując prawdziwe i zaskakujące, a dziś często zapomniane historie z życia polskich artystów i artystek.

Przyglądając się ważnym postaciom polskiej kultury, unika stawiania pomników, a nawet wręcz przeciwnie – szuka rys na wizerunku. W książce Piękni szaleńcy opisuje polskich artystów XIX i XX wieku, uwikłanych w swego czasu głośne skandale i konflikty z prawem. W Klanie Kossaków przedstawia historię czterech pokoleń krakowskiej rodziny, a w biograficznej opowieści Gierymscy. Zazdrosny talent na podstawie ocalałej korespondencji, wspomnień przyjaciół i relacji świadków epoki rekonstruuje dramatyczne losy braci Maksymiliana i Aleksandra Gierymskich. W każdej z książek skrupulatnie oddaje atmosferę poszczególnych epok i środowiska.

W wybitnych postaciach interesują go motywacje, ambicje, a także ciemne strony ludzkiej natury i łatwość porzucenia norm etycznych – ten wątek pojawia się również w książce Sekrety nieśmiertelnych, Zbrodniarze i cudotwórcy czy mikropowieści Gwałt. Horror moralny.

Napisał kilkadziesiąt słuchowisk radiowych – oryginalnych oraz dokumentalnych, w tym cykl o polskich artystach przełomu XIX i XX wieku oraz pisarzach współczesnych – emitowanych między innymi w Programach II i III Polskiego Radia.

Jest laureatem wielu nagród literackich, między innymi Nagrody w konkursie na debiut powieściowy S.W. „Czytelnik”, Nagrody im. Stanisława Piętaka, Nagrody im Stanisława Wyspiańskiego, Nagrody „Miesięcznika Literackiego”. Został odznaczony Brązowym oraz Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Według powieści Sołtysika Debora Ryszard Brylski nakręcił film pt. Deborah (nagroda dla Renaty Dancewicz za główną rolę kobiecą na Festiwalu Filmowym w Gdyni w 1995 roku).

Brał udział w filmach dokumentalnych o literaturze i sztuce, między innymi: Lęki Grażyny Banaszkiewicz (o Michale Choromańskim), Irek Ireneusza Englera (o Ireneuszu Iredyńskim), Życzliwie przemilczany (o Michale Choromańskim) Aleksandry Czerneckiej, Errata do biografii. Ireneusz Iredyński Mateusza Ciocha, Arsenał (o odwilżowej wystawie w warszawskim „Arsenale” w 1955 roku) Artura Barona Więcka.

Bibliografia

  • Domiar złego, Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, 1977.
  • Sztuczne ruiny, Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, 1978.
  • Fanty, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1980.
  • Białe okno, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1980.
  • Ulica Maska, Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, 1980.
  • Kukła. Pakiet Pandory, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1981.
  • Gruszka (książka dla dzieci), Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1982.
  • Korytarz (poezje), Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, 1982.
  • Gwałt. Horror moralny, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1984.
  • Intymne zwierzenia kilkunastu osób, Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, 1984.
  • Małe wiersze wieczorne (poezje), Szczecin: Glob, 1986.
  • Moloch, Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, 1987.
  • Aż do odejścia nocy, Szczecin: Glob, 1988.
  • Świadomość to kamień. Kartki z życia Michała Choromańskiego, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989.
  • Debora, Kraków: Firma Wydawnicza „Trans Krak”, 1995.
  • Serce i reszta ciała. Księga trzystu sześćdziesięciu kochanków, Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 1999.
  • Znak miłości. Opowieść o św. Bracie Albercie, Kraków: Wydawnictwo AA, 2005 i 2017.
  • Piękni szaleńcy czyli sztuka skandalem podszyta, Warszawa: Świat Książki, 2006.
  • Legowisko szakali, Warszawa: Świat Książki, 2007.
  • Tu nie wypada kochać, Dziekanów leśny: Wydawnictwo LTW, 2009.
  • Czułość i podniecenie, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Agawa, 2009.
  • Sekrety nieśmiertelnych, Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2009.
  • Mocne ramiona pani Kicz, Warszawa: Świat Książki, 2012.
  • Jak upadają wielcy, Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2012.
  • Roman Maciejewski. Dwa życia jednego artysty, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2013.
  • Zbrodniarze i cudotwórcy, Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2014.
  • Pracownie po umarłych artystach. Najnowsze obrazy i wiersze, stare rękopisy, Kraków: Wydawnictwo Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, 2015.
  • Bestia znad rzeki. Kroniki kryminalne, Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2017.
  • Klan Matejków, Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2019.
  • Klan Kossaków, Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2020.
  • Gierymscy: zazdrosny talent, Warszawa: Wydawnictwo Lira, 2025.

słuchowiska:

  • Odległości, 1973, reż. Romana Bobrowska.
  • Ciemna słodycz, 1980, reż. Romana Bobrowska.
  • Poza domem, 1981, reż. Wojciech Markiewicz.
  • Bezwstyd, 1982, reż. Wojciech Markiewicz.
  • Pakiet Pandory, 1983, reż. Sławomir Pietrzykowski.
  • Chory, 1984, reż. Wojciech Markiewicz.
  • Kukła, 1984, reż. Wojciech Markiewicz.
  • Falstart, 1986, reż. Wojciech Markiewicz.
  • Przylecą z drżeniem jak ptaki, 1988, reż. Andrzej Zakrzewski.
  • Mężczyźni, 1988, reż. Beata Kasztelaniec.
  • Wigilia, 1991, reż. Wojciech Markiewicz.
  • Debora,1996, reż. Janusz Kukuła.

Słuchowiska dokumentalne (1984–1986, reż. Wojciech Markiewicz):

  • Coraz piękniejszy wizerunek śmierci (sceny z życia Jacka Malczewskiego, II części).
  • Samotny Pierrot (sceny z życia Witolda Wojtkiewicza, II części).
  • Krzyk (sceny z życia Władysława Podkowińskiego).
  • Perła (sceny z życia Olgi Boznańskiej, II części).
  • Stimmung (sceny z życia Maksa i Aleksandra Gierymskich, III części).
  • Rozbitek (sceny z życia Antoniego Kurzawy).
  • Mocarz (sceny z życia Jana Matejki, III części).
  • Białe okno (sceny z życia Bronisława A. Grabowskiego III części).
  • Bez światłocienia (sceny z życia Parysa Filippiego, II części).
  • Przed odlotem (sceny z życia Władysława A. Maleckiego, II części).
  • Bilet powrotny na koleje życia (II części).
  • Wszystko jest niebezpieczne (sceny z życia Stanisława I. Witkiewicza, II części).
  • Życie Michała Choromańskiego. Tryptyk dokumentalny.
  • Ireneusz Iredyński. Impresja dokumentalna w dwóch częściach.