Marta Dzido

(ur. 1981) – pisarka, reżyserka i producentka filmowa.

Jest autorką powieści, opowiadań, esejów i reportaży, a także dokumentów filmowych, które składają się na spójny obraz artystki eksplorującej tematy kobiecej autonomii, pamięci, cielesności oraz herstorii.

We wczesnych powieściach – Małża i Ślad po mamie – podejmuje problematykę społeczną (bezrobocie wśród młodych i wykształconych, wyzysk w pracy, wyzwania samotnego macierzyństwa) oraz temat nieplanowanej ciąży i aborcji. W późniejszych książkach, takich jak Frajda czy Sezon na truskawki , pisarka eksploruje kobiecą intymność i cielesność. Poszukuje języka afirmowania fizyczności bez popadania w patos czy pornografię.

Ważnym wątkiem w jej twórczości jest uzupełnianie powszechnej narracji o opowieści marginalizowane i pomijane. Dzido przywraca pamięć o zapomnianych bohaterkach – emancypantkach z przełomu XIX i XX wieku oraz działaczkach opozycji lat 80.

Za swoje dokonania literackie i filmowe nominowana była do tytułu Kulturysta roku 2014 w plebiscycie Radiowej Trójki, znalazła się wśród pięciu finalistek akcji Kobiety Kobietom oraz na liście 50 Śmiałych Kobiet 2018 „Wysokich Obcasów”. Nagrodzona Hollywood Eagle Documentary Award, Beyond Borders – Krzysztof Kieślowski Award, specjalna nagrodą Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. Za powieść Frajda uhonorowana została w roku 2019 Europejską Nagrodą Literacką, a w 2021 roku Nagroda Norwidowska za łączenie literatury z innymi dziedzinami sztuki.

W 2008 roku powstało Podziemne państwo kobiet, przy którym odpowiadała za zdjęcia; rok później współtworzyła scenariusz i była współreżyserką filmu Paktofonika. Hip-hopowa podróż do przeszłości (2009); w 2010 roku napisała scenariusz, wyreżyserowała i współmontowała Downtown. Miasto Downów; w 2014 roku była scenarzystką i współreżyserką dokumentu Solidarność według kobiet; a w 2018 roku stworzyła jako scenarzystka i reżyserka film Siłaczki.

Bibliografia

  • Małż, Kraków: Korporacja Ha!art, 2005.
  • Ślad po mamie, Kraków: Korporacja Ha!art, 2006.
  • Matrioszka, Kraków: Korporacja Ha!art, 2013.
  • Kobiety Solidarności, Warszawa: Świat Książki, 2016.
  • Frajda, Kraków: Korporacja Ha!art, 2018.
  • Sezon na truskawki, Warszawa: Wydawnictwo Relacja, 2021.
  • Babie lato, Warszawa: Wydawnictwo Relacja, 2021.
  • Małż (nowe wydanie), Warszawa: Wydawnictwo Relacja, 2021.
  • Matrioszka (nowe wydanie), Warszawa: Wydawnictwo Relacja, 2022.

Tłumaczenia

  • wietnamski
  • Dấu vết của mẹ[Ślad po mamie], tłum. Thị Thanh Thư Nguyễn, Hà Nội: Hội nhà văn, 2008.
  • Ngoài vùng phủ sóng [Małż], tłum. Thị Thanh Thư Nguyễn, Hà Nội: Hội nhà văn, 2008.
  • czeski

Slast [Frajda], tłum. Anna Plasová, Praha: Dokořán, 2019.

Jahodová sezóna [Sezon na truskawki], tłum. Anna Šašková Plasová, Praha: Dokořán, 2022.

  • serbski

Uživanje [Frajda], tłum. Mila Gavrilović, Beograd: Štrik, 2021.

  • chorwacki

Naslada [Frajda], tłum. Adrian Cvitanović, Zagreb: Ljevak, 2021.

  • bułgarski

Тръпка [Frajda], tłum. Petar Lyanguzov, Sofia: Paradoks, 2022.

  • macedoński

Naslada [Frajda], tłum. Ilija Trajkovski, Skopje: Artconnect, 2022.

  • niemiecki

Schweinebaumeln [Sezon na truskawki], tłum. Antje Ritter-Miller, Augsburg: Maro Verlag & Druck Benno Käsmayr, 2025.