Wilhelm Dichter

(ur. 1935) – pisarz.

Jest autorem trzech powieści opartych na jego życiu (dopiero jako sześćdziesięciolatek zaczął opisywać swoje doświadczenia). W pierwszej opisuje ukrywanie się Żydów w czasie II wojny światowej, w drugiej – życie nastolatka w komunistycznej Polsce, a w trzeciej ukazuje trudy życia żydowskiego emigranta w Stanach Zjednoczonych.

Najdalej idące retrospekcje zawarte w Koniu Pana Boga obejmują lata sprzed narodzin autobiograficznego bohatera. Poruszająca fabuła zawiązuje się w chwili wkroczenia Niemców do Borysławia. Poszczególne rozdziały zawarte w drugiej części powieści zostały zatytułowane między innymi: Pod łóżkiemNa poddaszuNa strychuW studni. To miejsca, w których ukrywał się żydowski chłopiec, i zarazem kolejne etapy koszmaru hitlerowskiej okupacji. Z tego koszmaru nie wyszedł ojciec narratora-bohatera. Ocalała matka, która zaraz po wojnie usiłuje zorganizować chłopcu – już w nowej, komunistycznej Polsce – normalny dom.

Akcja Szkoły bezbożników obejmuje kolejne mniej więcej cztery lata życia bohatera – od końca roku 1947 do matury zdawanej przez niespełna szesnastolatka w roku 1951. Autor dotyka niezwykle bolesnego problemu w powojennych stosunkach polsko-żydowskich – aktywnego udziału Polaków pochodzenia żydowskiego w procesie instalowania się komunistycznej władzy. Dojrzewanie nastolatka jest tu przedstawiane w dwu rzutach: jako młodzieńcza, gwałtowna fascynacja komunizmem i jako równie szybkie rozczarowanie tą wszechobecną ideologią.

Lekcja angielskiego dopełnia historię opowieścią o emigracji po roku 1968. Dichter nie bez autoironii pokazuje trudy adaptacji do nowego życia, w „lepszym” świecie. Ameryka - ta ziemia obiecana dla mieszkańców szarego Peerelu - bardzo długo pozostaje zamkniętą i obcą krainą dla przymusowego „szczęściarza”. W końcu jednak, pod wpływem języka i rodziny, bohater powieści zalicza lekcję angielskiego, trudny etap odkrywania swojej żydowskiej tożsamości - i buntowania się przeciwko niej.

Powieść Koń Pana Boga została nagrodzona w konkursie Fundacji Kultury 1996 i nominowana do Nagrody Nike. Nominacje uzyskała również Szkoła bezbożników.

Bibliografia

  • Koń Pana Boga, Kraków: Wydawnictwo Znak, 1996.
  • Szkoła bezbożników, Kraków: Wydawnictwo Znak, 1999.
  • Lekcja angielskiego, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010.

 

Tłumaczenia

angielski:

  • God's horse and the atheists' school [Koń Pana Boga. Szkoła bezbożników], tłum. Madeline G. Levine, Evanston: Northwestern University Press, 2012.

czeski:

  • Kun Pana Boha [Koń Pana Boga], tłum. Jan Piszkiewicz, Olomouc: Votobia 1997.

francuski:

  • La cheval du Bon Dieu, tłum. Martin Nowoszewski, Paris: Editions Gallimard, 1998.

holenderski:

  • Paard van God, tłum. Gerard Rasch, Querido Uitgeverij, 1998.

niemiecki:

  • Das Pferd Gottes, tłum. Martin Pollack, Berlin: Rowohlt, 1998.
  • Rosenthals Vermächtnis, tłum. Martin Pollack, Berlin: Rowohlt, 2000.

szwedzki:

  • Herrans häst, tłum. Irena Grönberg, Stockholm: Tranan, 2003.