Wojciech Wencel

(ur. w 1972) – poeta, felietonista, eseista i krytyk literacki.

W jego poezji widoczne jest silne zakorzenienie w tradycji, precyzja formalna, muzyczność, skłonność do powagi, a nawet patosu. Kluczowym wątkiem jest problematyka metafizyczna i nawiązania do chrześcijaństwa, a bohaterem często jest współczesny człowiek konfrontujący się z doświadczeniami miłości do Boga i człowieka, grzechu, upadku, nawrócenia, czy świętości. W późniejszych tomach pojawia się także problematyka narodowa oraz refleksja nad XX-wieczną historią Polski.

W swojej twórczości – zarówno poetyckiej, jak i eseistycznej – Wencel stawia krytyczne diagnozy nowoczesnego świata, jego desakralizacji i duchowego zagubienia, przykładem były tomy Oda chorej duszy i Ziemia święta oraz – nawiązujący do Ziemi jałowej Eliota – poemat Imago mundi.

W programowych esejach zebranych w tomach Zamieszkać w katedrze oraz Przepis na arcydzieło – odwołując się m.in. do Thomasa Stearnsa Eliota, Jarosława Marka Rymkiewicza i Jacques’a Maritaina – bronił koncepcji sztuki chrześcijańskiej i pisał o poezji klasycznej jako „świadectwie życia w perspektywie Boga”.

Wencel jest również autorem trzech biografii poetów związanych z grupą Skamandrytów – Kazimierza Wierzyńskiego, Jana Lechonia i Stanisława Balińskiego.

Jest laureatem wielu nagród literackich, m.in. Nagrody im. Kazimiery Iłłakowiczówny za debiut poetycki, Nagrody Fundacji im. Kościelskich i Nagrody im. ks. Janusza St. Pasierba za tom Oda chorej duszy, Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza za tom De profundis, Nagrody Literackiej im. Franciszka Karpińskiego. W 2014 słuchacze radiowej Dwójki uznali jego Odę na dzień św. Cecylii za najważniejszy tom poezji napisany w języku polskim w ostatnim ćwierćwieczu. Jury przyznało Nagrodę im. Oskara Haleckiego biografii Lechonia, a czytelnicy wyróżnili w tym samym konkursie biografię Wierzyńskiego. W 2024 roku otrzymał Nagrodę Totus Tuus w kategorii Osiągnięcia w dziedzinie kultury chrześcijańskiej.

 

Bibliografia

tomy wierszy:

  • Wiersze, Warszawa: Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 1995.
  • Oda na dzień św. Cecylii¸ Gdańsk: Wydawnictwo Marabut, 1997.
  • Oda chorej duszy, Kraków-Warszawa: bibLioteka, 2000.
  • Ziemia Święta, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2002.
  • Wiersze zebrane, Warszawa-Ząbki: Fronda – Apostolicum, 2003.
  • Imago mundi. Poemat, Warszawa-Kraków: Fronda – AA, 2005.
  • Podziemne motyle, Warszawa: Nowy Świat, 2010.
  • De profundis: Kraków: Arcana, 2010, 2 wyd. 2011, 3 wyd. 2012.
  • Małe Betlejem / Christmastide, Berlin: Mordellus Press, 2011, wyd. bibliofilskie.
  • Oda do śliwowicy i inne wiersze z lat 1992–2012, Kraków: Arcana, 2012.
  • Epigonia, Kraków: Arcana, 2016.
  • Wiersze wybrane, Kraków: Arcana, 2017.
  • Polonia aeterna, Kraków: Arcana, 2018.
  • Mnemosyne, Kraków: Arcana–Instytut Literatury, 2024.

proza:

  • Zamieszkać w katedrze. Szkice o kulturze i literaturze, Warszawa-Ząbki: Fronda – Apostolicum, 1999.
  • Przepis na arcydzieło. Szkice literackie, Kraków: Arcana, 2003.
  • Niebo w gębie. Felietony, Kraków: Arcana, 2010.
  • Wencel gordyjski, Poznań: Zysk i S-ka, 2011.
  • Listy z podziemia, Łomianki: Wydawnictwo LTW, 2013.
  • Wierzyński. Sens ponad klęską. Biografia poety, Kraków: Instytut Literatury, 2020.
  • Lechoń. Rycerz i faun. Biografia poety, Kraków: Instytut Literatury, 2021.
  • Baliński. Smutny młodzieniec. Biografia poety, Kraków: Instytut Literatury, 2024.

Tłumaczenia

czeski:

  • w: Revue pro literaturu a kulturu 2007, nr 3, tłum. Jaroslav Šubrt, Lucie Szymanowska.
  • w antologii: Návrat člověka bez vlastnotí. Krize kultury v současné polské esejistice, tłum. Jiří Červenka, Brno: Centrum pro studium demokracie a kultury (CDK), 2010.
  • w antologii: Antologie současné polské poezie, tłum. Michael Alexa, Praha: Fra, 2011.

niemiecki:

  • w antologii Das Unsichtbare lieben. Neue polnische Lyrik. Anthologie/ Kochać to, co niewidzialne. Nowa polska poezja. Antologia, tłum. Renate Schmidgall, Köln: Kirsten Gutke Verlag, 1998.
  • w antologii: Es ist Zeit. Wechsle die Kleider! Stimmen aus Polen, Dresden: Literarische Arena, 1998.
  • w antologii: Das Reicht für eine Irrfahrt durch Polen, Leipzig: Leipziger Literaturverlag, 2010.

hiszpański

  • w antologii: Poesía a contragolpe. Antología de poesía polaca contemporánea, wybór i tłum. Abel Murcia, Gerardo Beltrán, Xavier Farré, Zaragoza: Universidad de Zaragoza 2012.

szwedzki:

  • w: 17 polska poeter, tłum. Anders Bodegård, Stockholm: FIB:s Lyrikklubb, 2003.

serbski

  • w antologii: 100 savremenih pol̂skih pesnika, wybór i tł Grzegorz Łatuszyński, Pančevo: Mali Nemo, 2022.

angielski

  • w antologii: City of memory. A bilingual anthology of contemporary Polish poetry, tłum. Michał Jacek Mikoś, Bloomington: Slavica Publishers, 2015.
  • Wierzyński : sense beyond catastrophe : a biography of the poet, tłum. Charles S. Kraszewski, Kraków: Instytut Literatury, 2021.
  • Imago mundi and other poems, tłum. Michał Jacek Mikoś, Kraków: Instytut Literatury, 2023.

ukraiński

  • Imago mundi, tłum. Олександра Іванюк, Олександра Братчук, Tarnopol: Видавництво Krok, 2020.