Fakcje

Co bli­zny, zarów­no te mate­rial­ne, odci­śnię­te w kra­jo­bra­zie, jak i te, któ­re zna­czą pamięć, mają nam do powie­dze­nia? Jakie histo­rie sto­ją za odgór­ną decy­zją wła­dzy o zmia­nie bie­gu rze­ki, zala­niu wsi, wycię­ciu lasu? Jak z dru­giej stro­ny – na pora­nio­nej, nie­za­bliź­nio­nej prze­strze­ni może powstać (rów­nież przy pomo­cy urzę­do­wej pie­czę­ci) nowy, obie­cu­ją­cy szczę­ście kwar­tał miesz­kal­ny? O tym, jak kształ­tu­je nas prze­strzeń, co uru­cha­mia jej znik­nię­cie lub zmia­na, roz­ma­wia­ją Beata Cho­mą­tow­ska, Kin­ga Dawi­do­wicz i Mar­ta Tom­czok. Nagra­nie odby­ło się w ramach festi­wa­lu repor­ta­żu Non-Fic­tion w Gdy­ni.

Festi­wal Jac­ka Świ­dziń­skie­go na prze­strzał poprze­dziu­ra­wiał cia­sne kate­go­rie: komik­sy są lite­rac­kie od daw­na, jed­nak nic tak nie poma­ga w odkry­wa­niu oczy­wi­sto­ści jak eko­no­mia pre­sti­żu, czy­li (w tym przy­pad­ku) nagro­dy. Co komiks może mieć wspól­ne­go z repor­ta­żem, bio­gra­fią, lite­ra­tu­rą popu­lar­no­nau­ko­wą czy histo­rycz­ną, w czym nam poma­ga, cze­go nas uczy spraw­dza­my w naj­now­szym odcin­ku „Fak­cji”. Do roz­mo­wy, spro­wo­ko­wa­nej przez pre­mie­rę Ideo, gdzie Świ­dziń­ski mie­rzy się z legen­dą Ludwi­ka Zamen­ho­fa, zasie­dli: Olga Wró­bel, Karol Klecz­ka oraz Szy­mon Klo­ska, a całość popro­wa­dzi­ła Anna Mar­chew­ka.

W tym odcin­ku Patryk Kosen­da roz­ma­wia z Karo­li­ną Rak, lite­ra­tu­ro­znaw­czy­nią i badacz­ką arab­skie­go femi­ni­zmu oraz Dalią Mikul­ską, repor­ter­ką i pra­cow­nicz­ką huma­ni­tar­ną, o gło­śnej (musi­my spra­wić, by była jesz­cze gło­śniej­sza) książ­ce Oma­ra El Akka­da „Któ­re­goś dnia oka­że się, że wszy­scy od zawsze byli prze­ciw­ko” (tłum. Aga­ta Ostrow­ska). Dla­cze­go rzeź w Gazie jest kon­se­kwen­cją, a nie aber­ra­cją, roz­wo­ju impe­rial­nych sys­te­mów? Jaką odpo­wie­dzial­ność za ludo­bój­stwo Pale­styń­czy­ków pono­szą zachod­nie media? Czy El Akkad napi­sał książ­kę przede wszyst­kim o nas?

Punk­tem wyj­ścia jest bio­gra­fia Mel­chio­ra Wań­ko­wi­cza autor­stwa Łuka­sza Gar­ba­la. Roz­ma­wia­my o repor­te­rze i mistrzu auto­kre­acji. Pyta­my, co zosta­ło z jego pisa­nia, czy efekt lite­rac­ki może wygry­wać z fak­tem i czy Wań­ko­wicz jest jesz­cze czy­ta­ny. W roz­mo­wie bio­rą udział Wero­ni­ka Kostyr­ko, Alek­san­der Kaczo­row­ski i Szy­mon Klo­ska.

Czym jest repor­taż i jak zmie­niał się po 1989 roku? Z prof. Mag­da­le­ną Pie­cho­tą i dr Elż­bie­tą Paw­lak-Hej­no z UMCS w Lubli­nie roz­ma­wia­my o jego defi­ni­cjach, korze­niach, kon­dy­cji i spo­so­bach kry­tycz­ne­go czy­ta­nia. Punk­tem wyj­ścia jest książ­ka Trzy­dzie­ści. Pol­ska w repor­ta­żu. Repor­taż w Pol­sce po 1989 roku.