Iwona Chmielewska - Dziennik Literacki

(ur. 1960) – ilustratorka, autorka i projektantka książek.

Jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych na świecie polskich twórczyń picturebooków (książek obrazkowych). Ukończyła Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie w 1984 roku uzyskała dyplom z grafiki. Na macierzystej uczelni prowadzi na Wydziale Sztuk Pięknych zajęcia z projektowania książki autorskiej.

Po studiach rozpoczęła tworzenie autorskich książek, rozwijając własną koncepcję współdziałania obrazu i tekstu. Jej wczesna twórczość w latach 90. XX wieku obejmowała ilustracje do klasyki dziecięcej i do poezji, w tym – do poezji zebranych Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Haliny Poświatowksiej, Kazimiery Iłłakowiczówny i Józefa Czechowicza; przełomem w jej życiorysie artystycznym okazało się jednak spotkanie – w 2003 roku na targach książki dla dzieci w Bolonii – z Jiwone Lee, koreańską polonistką, tłumaczką i historyczką sztuki . Dzięki tej współpracy Chmielewska zaczęła publikować picturebooki w Korei Południowej, co otworzyło jej drogę do międzynarodowego uznania. W Korei Chmielewska stała się znaną artystką. Prowadzi tam warsztaty i wykłady, a jej książki ukazują się równolegle w wielu krajach Azji i Europy, między innymi w Chinach, Japonii, Niemczech, Hiszpanii i Francji.

Styl Chmielewskiej wyróżnia się powściągliwością formy, subtelnością koloru i emocji, a także wyjątkowym poczuciem rytmu w połączeniu słowa i obrazu. Jej książki często oparte są na prostych metaforach, które w zetknięciu z wizualną poetyką nabierają filozoficznej głębi. Autorka traktuje obraz i tekst jako równorzędne środki narracji – ich współistnienie tworzy przestrzeń refleksji, a zarazem intymnego dialogu z czytelnikiem.

Jednym z najważniejszych momentów w jej karierze była publikacja napisanego i zilustrowanego przez nią Pamiętnika Blumki (2012), wydanego równocześnie w Polsce i w Niemczech. Książka ta opowiada o życiu w Domu Sierot Janusza Korczaka; została przetłumaczona na wiele języków i uznana za jeden z najwybitniejszych europejskich picturebooków ostatnich dekad. Znalazła się również na prestiżowej liście Białych Kruków Internationale Jugendbibliothek w Monachium.

Iwona Chmielewska jest laureatką wielu międzynarodowych nagród ilustratorskich, między innymi Złotego Jabłka na Biennale Ilustracji w Bratysławie (2007) oraz prestiżowej BolognaRagazzi Award (trzykrotnie: 2011, 2013, 2020). Jej twórczość regularnie trafia na listy nominacji do Międzynarodowej Nagrody Hansa Christiana Andersena – najważniejszego światowego wyróżnienia w dziedzinie literatury dziecięcej.

W dorobku artystki znajduje się ponad trzydzieści tytułów, zarówno autorskich, jak i powstałych we współpracy z pisarkami i pisarzami. Książki Chmielewskiej, publikowane przez polskie wydawnictwa takie jak Media Rodzina, Format, Dwie Siostry czy Wolno, należą do najczęściej tłumaczonych i nagradzanych spośród współczesnych książek artystycznych.

Twórczość Iwony Chmielewskiej, choć często adresowana do dzieci, jest literaturą uniwersalną, poruszającą tematy empatii, pamięci, tożsamości i siły wyobraźni.

Bibliografia

książki autorskie:

Lubię kotki, Toruń: Graffiti BC, 1999.
Lubię cyferki, Toruń: Graffiti BC, 1999.
Lubię literki, Toruń: Graffiti BC, 1999.
wędrowaniu przy zasypianiu, Warszawa: Hokus Pokus, 2006.
Pamiętnik Blumki, Poznań: Media Rodzina, 2012.
Kłopot, Warszawa: Wytwórnia, 2012.
Cztery strony czasu, Poznań: Media Rodzina, 2013.
tych, którzy się rozwijali, Poznań: Media Rodzina, 2013.
Cztery zwykłe miski, Wrocław: Format, 2013.
Dwoje ludzi, Poznań: Media Rodzina, 2014.
Królestwo dziewczynki, Warszawa: Entliczek, 2014.
Oczy, Wrocław: Warstwy 2014.
W kieszonce, Poznań: Media Rodzina 2015.
de, Wrocław: Warstwy 2015.
Obie [wspólnie z Justyną Bargielską], Lusowo: Wydawnictwo Wolno 2016.
Kołysanka na cztery, Lusowo: Wydawnictwo Wolno 2018.
Gdzie jest moja córka? Wrocław: Format 2020.
Taki teatr (tekst: Paweł Kowalski, il. Iwona Chmielewska), Toruń: Teatr im. Wilama Horzycy 2020.

książki ilustrowane (wybór):

Krystyna Miłobędzka, Na wysokiej górze, Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania 2014.
Józef Czechowicz, Dopóki niebo nie płacze, Lublin: Ośrodek Brama Grodzka – Teatr NN, 2016.
Janusz Korczak, Jak ciężko być królem [wybrane fragmenty Króla Maciusia Pierwszego tegoż], Warszawa–Lusowo: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Wydawnictwo Wolno, 2018.
Agata Tuszyńska, Mama zawsze wraca. Na podstawie opowieści Zosi Zajczyk (Jael Rosner), Warszawa: Wydawnictwo Dwie Siostry, 2020.
Pierwsze abecadło [antologia tekstów różnych autorów], red. Katarzyna Humeniuk, Kraków: Instytut Książki, 2020.
Paweł Kowalski, Taki teatr, Toruń: Teatr im. Wilama Horzycy, 2020.

Tłumaczenia

angielski:

Eyes [Oczy], tłum. Shaun Gale, P’aju: Ch’angbi, 2015.
The Girl’s Kingdom [Królewsto dziewczynki], tłum. Shaun Gale, P’aju: Ch’angbi, 2015.
Blumka’s Diary [Pamiętnik Blumki], tłum. Zosia Krasodomska-Jones, Galway: MW Books, 2024.

chiński:

一半一半? [Do połowy pełne czy do połowy puste?], tłum. Zhang Qihui, Taibei: Sanzhisan, 2010.
時間的四個方向 [Cztery strony czasu], tłum. Cao Yuxuan, Taibei: Lianjing Chuban Shiye Gufen Youxian Gongsi 2013 [przekład pośredni z koreańskiego].
小脚丫: 睡觉前跟着想象力去旅行吧 / (波)艾芙娜凯米莱斯卡文,图 [O wędrowaniu przy zasypianiu], tłum. Xu Chen i Lu Xiangji, Nanjing: Nanjing Shifan Daxue Chubanshe, 2013 [przekład pośredni z koreańskiego].
藍色棍子 / 圖文齊米雷絲卡 [Niebieska laseczka / Niebieska skrzyneczka], tłum. Cao Yuxuan, Taibei: Lianjing Chuban Shiye Gufen Youxian Gongsi, 2013.
兩個人 [Dwoje ludzi], tłum. Liao Guiyu, Taibei: Lianjing Chuban Shiye Gufen Youxian Gongsi, 2013 [przekład pośredni z koreańskiego].
布鲁姆卡日记 [Pamiętnik Blumki], tłum. Wu Lan, Beijing: Renmin Youdian Chubanshe, 2013.
眼睛 [Oczy], tłum. Ding Haiquan, Taibei: Gelin Wenhua Shiye Gufen Youxian Gongsi, 2014 [przekład pośredni z koreańskiego].
有麻烦了! [Kłopot], tłum. Ding Haiquan, Tajpej: Gelin Wenhua Shiye Gufen Youxian Gongsi, 2014.
上学的路 [The way to school], tłum. Xu Lihong, Guilin: Guangxi Shifan Daxue Chubanshe, 2016.
会思考的铅笔 [Thinking pencil], tłum. Xu Lihong, Guilin: Guangxi Shifan Daxue Chubanshe, 2016.
时间的四个方向 [Cztery strony czasu], tłum. Luo Shuwen, Beijing: Xin Xing Chubanshe, 2017.
普通的书 [Cztery zwykłe miski], tłum. Xu Lihong, Guilin: Guangxi Shifan Daxue Chubanshe, 2017.
时间 1 2 3 [Myśląc 123], tłum. Xu Lihong, Guilin: Guangxi Shifan Daxue Chubanshe, 2017.
想象 A B C [Myśląc ABC], tłum. Changbin, Guilin: Guangxi Shifan Daxue Chubanshe, 2018.
眼睛 [Oczy], tłum. Ming Shu, Nanning: Jieli Chubanshe, 2020.
十个脚趾去旅行 [O wędrowaniu przy zasypianiu], tłum. Xu Lihong, Guilin: Guangxi Shifan Daxue Chubanshe, 2021.
献给奶奶的摇篮曲 [Kołsanka dla babci], tłum. Xu Lihong, Guilin: Guangxi Shifan Daxue Chubanshe, 2022.
这样折起来 [Tak się składa], tłum. Ming Shu, Nanning: Jieli Chubanshe, 2022.
麻烦的裂缝 [Jak to pękło], tłum. Zhao Weiting, Guilin: Guangxi Shifan Daxue Chubanshe, 2025.
寓言 [Przypowieści], Guilin: Guangxi Shifan Daxue Chubanshe, 2025.

francuski:

Le Journal de Blumka [Pamiętnik Blumki], tłum. Lydia Waleryszak, Voisins-le-Bretonneux: Rue du Monde, 2012.
Quatre bols bien ordinaires [Cztery zwykłe miski], tłum. Lydia Waleryszak, Voisins-le-Bretonneux: Rue du Monde, 2013.
La mésaventure [Kłopot], tłum. Lydia Waleryszak, Wrocław: Format, 2016.
Les Yeux [Oczy], tłum. Lydia Waleryszak, Wrocław: Format, 2017.
Dans ma poche [W kieszonce], tłum. Lydia Waleryszak, Wrocław: Format, 2017.
Où se cache ma fille? [Gdzie jest moja córka?], tłum. Lydia Waleryszak, Wrocław : Format, 2020.

hebrajski:

יומנה של בלומקה [Pamiętnik Blumki], tłum. Uri Orlev, Ben Szemen: Zeltner Publishing 2012.

hiszpański:

Dos personas [Dwoje ludzi], tłum. Agatha Yoo, México–Barcelona: Océano Travesía, Océano, 2009.
El bastón azu [Niebieska laseczka / Niebieska skrzyneczka], tłum. Agatha Yoo, México–Barcelona: Océano Travesía, Océano, 2009.
Ojos [Oczy], tłum. Gisela Lara González, Girona: Tramuntana Editorial, 2015
El problema [Kłopot], tłum. Gemma Gallardo, Barcelona: MTM Editores, 2017.
¿Dónde está mi hija? [Gdzie jest moja córka?], tłum. Gil Yañez i Irma Zyanya, Ciudad de México: Libros para imaginar, 2018.

japońskie

ブルムカの日記 [Pamiętnik Blumki], tłum. Tamura Kazuko i Matsukata Michiko, Fukuoka: Sekifusha, 2012.

kataloński:

Ulls [Oczy], tłum. Gisela Lara González, Girona: Tramuntana Editorial, 2025.

koreańskie:

파란 막대 파란 상자 [Niebieska laseczka, niebieska skrzyneczka], tłum. Jiwone Lee, P’aju: Sakyejul, 2004.
발가락 : 잠들기 전에 떠나는 상상 여행 / 글그림 이보나 흐미엘레프스카 [O wędrowaniu przy zasypianiu], tłum. Jiwone Lee, P’aju: Nonjang, 2004.
생각하는 ABC [Myśląc ABC], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2005.
생각하는 ㄱㄴㄷ [Myśląc 123], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2005.
생각하는 123 [Myśląc 123], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2007.
두 사람 [Dwoje ludzi], tłum. Jiwone Lee, P’aju: Sakyejul, 2008.
반이나 차 있을까 반밖에 없을까? [Do połowy pełne czy do połowy puste?], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2009.
시간의 네 방향 [Cztery strony czasu], tłum. Jiwone Lee, P’aju: Sakyejul, 2010.
안녕 유럽 [Dzień dobry, Europo!], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Borim Press, 2010.
문제 가 생겼어요! [Kłopot], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2010.
우리 딸은 어디 있을까? [Gdzie jest moja córka?], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2011.
여자아이의 왕국 [Królestwo dziewczynki], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2011.
학교 가는 길 [Moje kroki], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2011.
블룸카의 일기 [Pamiętnik Blumki], tłum. Jiwone Lee, P’aju: Sakyejul, 2011.
생각연필 [Pomysły], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2011.
눈 [Oczy], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Changbi, 2012.
네 개의 사발 [Cztery zwykłe miski], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2013.
주머니 속에 뭐가 있을까 [W kieszonce], tłum. Jiwone Lee, P’aju: Sakyejul, 2015.
할머니를 위한 자장가 [Kołysanka dla babci], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: BIR, 2019.
네 박자 자장가 [Kołysanka na cztery], tłum. Jiwone Lee, P’aju: Nonjang, 2020.
이렇게 접어요 [Tak się składa], tłum. Jiwone Lee, Sŏul: Nonjang, 2021.
엄마는 언제나 돌아와 : 조시아 자이칙(야엘 로스너)의 이야기 [Mama zawsze wraca], tłum. Jiwone Lee, P’aju: Sakyejul, 2022.
우화 [Przypowieści], Sŏul: Piryongso, 2022.
금이 생겼어요! [Jak to pękło], tłum. Jiwone Lee, P’aju: Nonjang, 2024.

niderlandzki:

Een vlek op oma's tafellaken [Kłopot], tłum. Aldo Manuzio, Kampen: Paolo, 2016.

niemiecki:

Blumkas Tagebuch [Pamiętnik Blumki], tłum. Adam Jaromir, Hannover: Gimpel-Verlag, 2011.
Ojemine! [Kłopot], tłum. Adam Jaromir, Langenhagen: Gimpel-Verlag, 2014.

portugalski

Diário de Blumka [Pamiętnik Blumki], tłum. João Guimarães, São Paulo: Pulo do Gato 2017.
A catástrofe [Kłopot], tłum. Guilherme Semionato, Belo Horizonte: Yellowfante, 2023.

rosyjski:

Дневник Блюмки [Pamiętnik Blumki], tłum. Irina Szestopałowa, Moskwa: Les ruk, 2021.

słowacki

Dvaja l’udia [Dwoje ludzi], tłum. Ľubomír Feldek, Prešov: Občianske združenie Slniečkovo, 2017.
Oči [Oczy], tłum, Ľubomír Feldek, Prešov: Slniečkovo, 2020.

szwedzki:

Vaggvisa för farmor [Kołysanka dla babci], tłum. Anders Karlsson, Stockholm: Bokförlaget Trasten, 2025.

wietnamski:

Những chữ cái kì diệu = Thinking ABC [Myśląc ABC; równoległy tekst wietnamski i angielski], [brak informacji o tłumaczu], Hà Nội: Kim Đồng, 2014.