Jarosław Mikołajewski

(ur. 1960; pseud. Krzysztof Kopciński, Krzysztof J. Kopciński) – poeta, prozaik, eseista, tłumacz, dziennikarz, krytyk literacki, autor książek dla dzieci i młodzieży.

Ukończył italianistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Aktywnie działał w środowisku akademickim – w 1981 roku uczestniczył w Konstytuancie Samorządu UW.

Debiutował w pierwszej połowie lat 80. esejem o św. Franciszku z Asyżu w podziemnym piśmie „Młodzież Katolicka” (ok. 1982). Po ukończeniu studiów był asystentem w Katedrze Italianistyki UW (1983–1989), gdzie przygotowywał rozprawę doktorską poświęconą Iacopone da Todi.

Pierwszy tekst naukowy, recenzję publikacji Dante i slavenski svijet, ogłosił w 1986 roku w „Kwartalniku Neofilologicznym”. Jako tłumacz debiutował w 1987 roku przekładami poezji Sandro Penny w „Literaturze na Świecie”; w tym samym zamieszczono również jego esej Słowo o hermetyzmie. W 1991 roku zadebiutował jako poeta tomem A świadkiem śnieg, za który otrzymał Nagrodę im. Kazimiery Iłłakowiczówny za Najlepszy Debiut Roku.

W kolejnych latach rozwijał twórczość poetycką, eseistyczną i translatorską. Publikował w czołowych pismach literackich takich jak „Literatura”, „Świat Literacki”, „Kresy”, „Lewa noga”, „Zeszyty Literackie”, „Twórczość”, „Topos”, „Nowa Okolica Poetów”, „Odra”, „Tygodnik Powszechny” i „Nowe Książki”.

W latach 1998–2000 pracował jako copywriter w dziale promocji „Gazety Wyborczej”, a następnie jako publicysta i felietonista tej gazety. Pisał do działów: „Gazeta Świąteczna”, „Gazeta Telewizyjna” (cykl Fabryka opakowań szklanych), „Książki”, „Duży Format”, „Wysokie Obcasy”, a później prowadził rubrykę Wiersz jest cudem (2014–2019).

Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1994 roku) i Polskiego PEN Clubu (od 2000 roku). W latach 2006–2012 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Polskiego w Rzymie, gdzie organizował m.in. Festiwal Kultury Polskiej „Corso Polonia”. Za promocję kultury włoskiej został wyróżniony Premio della Città di Roma i Premio Nazionale per la Traduzione.

Po powrocie do Polski kontynuował działalność publicystyczną i translatorską. W 2015 roku zainicjował Nagrodę Literacką im. Leopolda Staffa i został pierwszym przewodniczącym jej jury. W tym samym roku wszedł w skład kapituły Poznańskiej Nagrody Literackiej.

Odznaczony Ordine della Stella della Solidarità Italiana (2005) oraz Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2014). Laureat między innymi Nagrody Poetyckiej im. Kazimiery Iłłakowiczówny (1991), Nagrody im. Świętego Brata Alberta (1992), Nagrody Literackiej m.st. Warszawy (2011, 2012), Nagrody im. Beaty Pawlak (2016) oraz Premio Internazionale Franco Cuomo (2015).

Bibliografia

poezja:

  • A świadkiem śnieg, Warszawa: Przedświt, 1991.
  • Kołysanka dla ojca, Warszawa: Przedświt, 1994.
  • Zabójstwo z miłości, Izabelin: Świat Literacki, 1997.
  • Mój dom przestały nawiedzać duchy: wiersze z lat 1988–1998, Izabelin: Świat Literacki, 1998.
  • Nie dochodząc Pięknej, Izabelin: Świat Literacki, 2001.
  • Którzy mnie mają, Izabelin: Świat Literacki, 2003.
  • Któraś rano, Izabelin: Świat Literacki, 2005.
  • Coś mnie zmartwiło, ale zapomniałem, Izabelin: Świat Literacki, 2008.
  • Zbite szklanki, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2010.
  • Na wdechu, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2012.
  • Wyręka, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2014.
  • Żebrak, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2016.
  • Listy do przyjaciółki, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2017.
  • Basso continuo, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2018.
  • Głupie łzy, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2019.
  • Godzina myśli. Wiersze czasu epidemii, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2021.
  • Życie na xanaxie, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2022.
  • kocham cię, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2024.
  • Notatki z czasu wojny [wspólnie z Ołeksandrem Korotką; tekst równoległy polski i ukraiński], tłum. Ostap Nożak i Anna Bednarczyk, Warszawa: Fundacja Powszechnego Czytania, 2024.
  • Kołysanki dla Laury, Kraków: Austeria, 2025.
  • Na skrawku, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2025

proza:

  • Herbata dla wielbłąda, czyli sprawy i sprawki detektywa McCoya, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2004.
  • Dolce vita, Warszawa: Agora, 2012
  • Popołudnie fauna, Kraków: Austeria, 2023.
  • Mity osobne, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2024.

eseje, dzienniki:

  • Sentymentalny portret Ryszarda Kapuścińskiego, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2006.
  • Rzymska komedia, Warszawa: Agora, 2011.
  • Szpitalne, Kraków: Austeria, 2018.
  • Syrakuzańskie, Kraków: Austeria, 2019.
  • Cień w cień. Za cieniem Zuzanny Ginczanki, Warszawa: Dowody na Istnienie, 2019.
  • Lojalność poety i tłumacza, Białystok: Prymat, Wydział Filologiczny Uniwersytetu w Białymstoku, 2020.
  • Marsala, Kraków: Austeria, 2025.

reportaże:

  • Wielki przypływ, Warszawa: Dowody na Istnienie, 2015.
  • Terremoto, Warszawa: Dowody na Istnienie, 2017.
  • Czerwony śnieg na Etnie [wspólnie z Pawłem Smoleńskim], Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2021.

literatura dla dzieci:

  • Święta Faustyna, Warszawa: Muchomor, 2003.
  • Święty Mikołaj, Warszawa: Muchomor, 2003.
  • Bajki ZOO, Warszawa: Agora, 2007.
  • Wszyscy mają psa tylko nie ja, Warszawa: Muchomor, 2009.
  • Kreska i kropek, Budapeszt; Kraków: Austeria, 2010.
  • Kiedyś, kiedyś, czyli Kasia, Panjan i Pangór, Warszawa: Egmont Polska, 2011.
  • Para-mara, czyli O dwóch takich, co próbują straszyć, Warszawa: Bajka, 2014.
  • Wiersze z kąpieli, Warszawa: Egmont Polska, 2014.
  • Szklane oczy, Poznań: Media Rodzina, 2015.
  • Uśmiech Bambola, Poznań: Media Rodzina, 2015.
  • Zwycięski koń, Poznań: Media Rodzina, 2015.
  • Kot w worku, Poznań: Media Rodzina, 2016.
  • Syreni śpiew, Poznań: Media Rodzina, 2016.
  • Wędrówka Nabu, Joanna Rusinek, Budapeszt–Kraków: Austeria, 2016.
  • Dziewczyny z ryciny, Poznań–Warszawa: Media Rodzina, Muzeum Łazienki Królewskie, 2017.
  • Pamiętnik starego Gepetta, Warszawa: Muchomor, 2017.
  • Krajobraz z burzą. Bajka o Pawle Mykietynie, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2019.
  • Kuferek Adama Mickiewicza, Warszawa: Muchomor, 2019.
  • Zoo, Elżbieta Wasiuczyńska, Warszawa: Agora, 2019.
  • Drogocenny kamyczek, Anna Mrowiec, Warszawa: Słowne Młode, 2022.
  • Godzina śródziemnomorska, ilustr. Joanna Gębal, Warszawa: Słowne Młode, 2022.
  • Podwórkowe zwierzątka , Anna Mrowiec, Warszawa: Słowne Młode, 2022.
  • Wielki wyścig, Anna Mrowiec, Warszawa: Słowne Młode, 2022.
  • Ja to ty, ty to ja. Wiersze dla dzieci i nie dla dzieci, Anna Mrowiec, Kraków: Austeria, 2024.
  • Słowa pierwsze [wspólnie z Jerzym Bralczykiem], ilustr. Ewa Poklewska-Koziełło, Warszawa: Wydawnictwo Agora dla dzieci, 2024.

rozmowy:

  • Męski zmysł, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005.
  • Co czytali sobie, kiedy byli mali? [wspólnie z Ewą Świerżewską], Warszawa: Egmont Polska, Agora, 2014.
  • Największe szczęście, największy ból [rozmowy z Julią Hartwig], Kraków: Wydawnictwo a5, 2014.

Działalność translatorska

  • Sandro Penna, Dziwna radość życia. 32 wiersze, Warszawa: Maj, 1989 [właśc. 1990].
  • Lionello Grifo, Półgłosem. 17 wierszy = Grifo, Warszawa: [nakł. autora], 1990.
  • Giacomo Leopardi, Pieśni, Warszawa: Maj, 1990.
  • Giorgio Riotta, Koniec sezonu, Londyn: Puls, 1993.
  • Mario Luzi, Szczęśliwi, którzy jesteście w ruchu, Warszawa: Świat Literacki, 1994.
  • Marisa Frangipane, Język włoski. Kurs podstawowy, 1, Warszawa: Relaxa, 1995.
  • Dario Fo, Trzy zbiry, „Dialog” 1998, nr 6, s. 36–46.
  • Curzio Malaparte, Skóra, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998.
  • Pier Paolo Pasolini, Bluźnierstwo, Warszawa: Teta Veleta, 1999.
  • Andrea Camilleri, Kształt wody, Warszawa: Noir sur Blanc, 2001.
  • Andrea Camilleri, Pies z terakoty, Warszawa: Noir sur Blanc, 2002.
  • Sam McBratney, Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham, Warszawa: Egmont Polska, 2002.
  • Gianni Rodari, Pinokio rymowany, Warszawa: Muchomor, 2002.
  • Andrea Camilleri, Złodziej kanapek, Warszawa: Noir sur Blanc, 2003.
  • Alain Crozon, Instrumenty, Warszawa: Muchomor, 2003.
  • Alain Crozon, Pojazdy, Warszawa: Muchomor, 2003.
  • Alain Crozon, Sport, Warszawa: Muchomor, 2003.
  • Alain Crozon, Zwierzęta, Warszawa: Muchomor, 2003.
  • Gianni Rodari, Historyjki o Alicji, która zawsze wpadała w kłopoty, Warszawa: Muchomor, 2003.
  • Gianni Rodari, Interesy Pana Kota, Warszawa: Muchomor, 2003.
  • Andrea Camilleri, Głos skrzypiec, Warszawa: Noir sur Blanc, 2004.
  • Gianni Rodari, Był sobie dwa razy baron Lamberto, czyli tajemnice wyspy San Giulio, Warszawa: Muchomor, 2004.
  • Gérard Maag, Ogród. Dobra opowieść na wielki smutek, Warszawa: Nasza Księgarnia, 2005.
  • Michel Rosen, Książka o smutku, Warszawa: Egmont Polska, 2005.
  • Peter H. Reynolds, Rysunki rysunkowate, Warszawa: Egmont Polska, 2005.
  • Sam McBratney, Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham, kiedy jest jesień, Warszawa: Egmont Polska, 2007.
  • Sam McBratney, Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham, kiedy jest lato, Warszawa: Egmont Polska, 2007.
  • Sam McBratney, Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham, kiedy jest wiosna, Warszawa: Egmont Polska, 2007.
  • Sam McBratney, Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham, kiedy jest zima, Warszawa: Egmont Polska, 2007.
  • Alessandro Nanetti, Mój dziadek był drzewem czereśniowym, Warszawa: Nasza Księgarnia, 2007.
  • Dino Buzzati, Słynny najazd niedźwiedzi na Sycylię, Warszawa: Czuły Barbarzyńca, 2008.
  • Umberto Eco, Mój 1968. Po drugiej stronie muru, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2008.
  • Maria Politi, Papa Wojtyła. Pożegnanie, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2008.
  • Gianni Rodari, Alicja w obrazkach, Warszawa: Egmont Polska, 2008.
  • Roberto Salvadori, Sylwetki i portrety, Warszawa: Fundacja „Zeszyty Literackie”, 2010.
  • Carlo Collodi, Historia pajacyka, Poznań: Media Rodzina, 2011.
  • Oriana Fallaci, Kapelusz cały w czereśniach. Saga (razem z Moniką Woźniak), Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2012.
  • Giovanni Boccaccio, O trzech pierścieniach, Budapeszt–Kraków: Austeria, 2013.
  • Andrea Camilleri, Kryjówka, Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2013.
  • Cesare Pavese, Przyjdzie śmierć i będzie miała twoje oczy. Wybór wierszy = Verrà la morte e avrà i tuoi occhi. Poesie scelte, Budapeszt–Kraków: Austeria, 2013.
  • Giorgio Ungaretti, Dzień po dniu. Wybór wierszy = Giorno per giorno. Poesie scelte, Budapeszt–Kraków: Austeria, 2013.
  • Primo Levi, Ocalały. Wybór wierszy = Il superstite. Poesie scelte, Budapeszt–Kraków: Austeria, 2014.
  • Gianni Rodari, Kocia gwiazda, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2014.
  • Vittorio Magrelli, Świecki pogrzeb. Wybór wierszy = Il funerale laico. Poesie scelte, Budapeszt; Kraków: Austeria Klezmerhojs, 2015.
  • Pieśni stworzeń. Nieco przekładów z dawnej włoskiej poezji, Rzeszów: Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, 2016.
  • Eugenio Montale, Zapiski z czterech lat. Wiersze, Kraków: Wydawcnitwo a5, 2017.
  • Gelsomino w Kraju Kłamczuchów; Historyjki o Alicji, która zawsze wpadała w kłopoty, Warszawa: Polityka Polska, 2017.
  • Salvatore Quasimodo, I robi się ciemno. Wybór wierszy = Ed è subito sera. Poesie scelte, Kraków: Włoski Instytut Kultury, Austeria, 2018.
  • Angela Nanetti, Mój dziadek był drzewem czereśniowym (z Magdaleną Mikołajewską), Warszawa: Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, 2018.
  • Alda Merini, Ziemia Święta = La Terra Santa, Kraków–Warszawa: Włoski Instytut Kultury, Austeria, 2019.
  • Umberto Saba, Ernesto, Warszawa: Czuły Barbarzyńca Press, 2019.
  • W szczelinie między czuwaniem a snem. Sto dziesięć wierszy włoskich poetów współczesnych, Kraków–Budapeszt–Syrakuzy: Wydawnictwo Austeria, 2019.
  • Gianni Rodari, Był sobie dwa razy Baron Lamberto czyli Tajemnice wyspy San Giulio (il. Ewa Poklewska-Koziełło), Warszawa: Muchomor, 2020.
  • Dante Aligheri, Boska komedia, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2021.
  • Sam McBratney, Czy będziesz moim przyjacielem?, Warszawa: HarperKids, 2021.
  • Sandro Penna, Szczęśliwa hańba. Wybór wierszy = Lieto disonore: poesie scelte, Kraków: Włoski Instytut Kultury, Austeria, 2021.
  • Hélène Delforge, Tata (z Magdaleną Mikołajewską), Poznań: Media Rodzina, 2023.
  • Umberto Saba, Triest i inne wiersze. Wybór wierszy = Trieste e altre poesie: poesie scelte, Kraków: Włoski Instytut Kultury, Austeria, 2023.

Tłumaczenia

angielski:

  • Froth Poems [wybór wierszy], tłum. Piotr Florczyk, Philadelphia: Calypso Editions, 2013.

niderlandzki:

  • De lach van het lam [wybór wierszy], tłum. Karol Lesman, Maastricht–Amsterdam: Azul Press, 2012.

włoski:

  • Tradurre Dante in polacco [Tłumaczyć Dantego na polski; tekst równoległy polski i włoski], tłum. Silvane De Fanti, Udine: Forum, 2004.
  • Uccisioni per amore [Zabójstwo z miłości], tłum. Silvane De Fanti, Udine: Forum, 2008.
  • Poesie scelte [wybór wierszy], tłum. Andrea F. De Carlo i inni, [m.]: [b.w.], 2012.
  • Libro dei poveri [Żebrak], tłum. Silvano De Fanti, Faloppio: LietoColle, 2017.
  • Il viaggio di Nabu [Wędrówka Nabu], tłum. Francesco Groggia, Messina: Mesogea ragazzi, 2021.
  • Sciocche lacrime [Głupie łzy], tłum. Leonardo Masi, Barbara Sosnowska i Roman Sosnowski, Catania: Algra Editore, 2021.
  • Appunti siracusani [Syrakuzańskie], tłum. i oprac. Salvatore Esposito, Cracovia–Budapest–Siracusa: Edizioni Austeria, 2023.