Józef Czechowicz

(1903–1939) – jeden z najwybitniejszych polskich poetów XX stulecia.

Urodził się 15 marca 1903 roku jako najmłodsze z trojga dzieci Małgorzaty z Sułków i Pawła Czechowicza. Jego rodzice wywodzili się ze wsi, ojciec pracował jako woźny w banku. W 1913 roku rozpoczął naukę w szkole elementarnej, którą ukończył cztery lata później. Kontynuował naukę w Seminarium Nauczycielskim. W 1920 roku przez kilka miesięcy brał udział jako ochotnik w wojnie polsko-sowieckiej. Po powrocie z frontu pracował w szkole na kresach Rzeczypospolitej. W 1926 roku otrzymał pracę w szkole specjalnej w Lublinie, a z czasem został jej kierownikiem. W 1930 roku wyjechał na stypendium do Francji. W 1933 roku przeniósł się na stałe do Warszawy. Od 1938 roku do wybuchu wojny pracował w redakcji Polskiego Radia. Wówczas powstały jego sztuki teatralne, słuchowiska, większa część twórczości dla dzieci i wiele przekładów. Jako pierwszy tłumaczył na polski fragmenty Ulissesa Jamesa Joyce’a, wiersze T. S. Eliota, przekładał także między innymi utwory Rudyarda Kiplinga, Walta Whitmana, Arthura Rimbauda, Guillaume’a Apollinaire’a, Jaroslava Seiferta, Aleksandra Błoka, Williama Blake’a. Tworzył eseistykę, artykuły publicystyczne, redagował dodatki literackie do pism lubelskich i warszawskich. Po wybuchu wojny wrócił do Lublina, gdzie zginął 9 września 1939 roku podczas nalotu niemieckiego.

Jako artysta zadebiutował w lubelskim piśmie „Reflektor” w 1923 roku. Kilka lat później ukazał się jego pierwszy tom poetycki – dobrze przyjęty przez krytykę literacką Kamień (1927). W kolejnych latach opublikował zbiory poezji: dzień jak co dzień (1930), ballada z tamtej strony (1932), w błyskawicy (1934), Stare kamienie (1934, wspólnie z Franciszką Arnsztajnową), nic więcej (1936), Arkusz poetycki (1938) oraz nuta człowiecza (1939).

Jego twórczość, zanurzona w aurze prowincjonalnego Lublina, nasycona sielankowymi wizjami, a jednocześnie pełna katastroficznych przeczuć, stała się wzorem dla kolejnych generacji autorów. Czechowicz jest znany przede wszystkim jako poeta, ale jego dorobek obejmuje także prozę, dramat, twórczość dla dzieci, esej i publicystykę. Fascynowały go również nowe media: pisał teksty o tematyce radiowej, filmowej, poświęcał uwagę ówczesnej kulturze popularnej.