Mateusz Górniak

(ur. 1996) – pisarz, dramaturg i krytyk filmowy.

Zadebiutował w 2022 roku zbiorem opowiadań Trash Story (przez samego autora nazywanym powieścią eksperymentalną), w którym obok nostalgicznych, osadzonych w śląskich realiach historii o dorastaniu znalazły się dziwaczne i niekiedy absurdalne obrazy z alternatywnych życiorysów bohaterów popkultury, takich jak Walduś z serialu Świat według Kiepskich czy Kenny z South Parku. W 2023 roku ukazała się jego kolejna książka, Dwie powieści ruchu, odwołująca się do tradycji powieści drogi. Składają się na nią dwie rozbudowane historie – Chata, taka z drewna oraz Nomadka – które oparte zostały na przeciwstawnych kategoriach i strategiach narracyjnych (abstrakcyjności i linearności, przyspieszenia i spowolnienia itp.).

W 2025 roku Górniak opublikował Ćpuna i Głupka – pierwszą książkę, która jednoznacznie klasyfikowana jest jako powieść. Stanowi ona ojcowsko-synowski dialog, w którym ścierają się materialne i społeczne trudności z próbą wykreowania sprawczego podmiotu, nieograniczonego przez naturalne porządki. We wszystkich dotychczasowych utworach Górniaka widoczny jest centralny dla tej twórczości problem, mianowicie pisanie o bohaterach ze społecznego marginesu bez wyższościowego pochylania się nad nimi. Z tego powodu w  swoich wypowiedziach autor polemizował estetycznie ze strategiami twórczymi Olgi Tokarczuk (i z jej koncepcją „czułego narratora”) oraz Doroty Masłowskiej (którą oskarżał o wyższościowy humor).

Oprócz prozy Górniak pisze teksty dla teatru; współpracował z wieloma reżyserami i scenami w całej Polsce. W ramach kooperacji z Grzegorzem Jaremką był odpowiedzialny między innymi za scenariusz i dramaturgię spektaklu Przemiana w Nowym Teatrze w Warszawie, pracował także jako dramaturg przy Frankensteinie w Teatrze Współczesnym w Szczecinie. Dwie pierwsze książki autora zostały zaadaptowane na potrzeby teatralne: Trash story wystawiono w Teatrze Nowym im. Kazimierza Dejmka w Łodzi (reżyseria: Jan Kanty Zienko), a TRZASK PRASK (sztukę opartą na tekście Dwóch powieści ruchu) – w warszawskim Teatrze Rozmaitości (reżyseria: Wera Makowskx).

Mateusz Górniak udziela się także jako krytyk literacki i filmowy, publikuje eseje, recenzje i komentarze w czasopismach kulturalnych takich jak „Dialog”, „Dwutygodnik”, „Kino”, „KONTENT”, „Mały Format”, „Nowy Napis” czy „Odra”. Jako redaktor związany był przez lata z pismem „Stoner Polski”.

Jego twórczość była szeroko komentowana i doceniana przez środowisko literackie. Debiut Górniaka otrzymał szereg nominacji do wyróżnień, między innymi do Nagrody Literackiej „Nike” i Nagroda Conrada. Zarówno Trash story, jak i Dwie powieści ruchu zostały nominowane do Nagrody Literackiej Gdynia.

Fragmenty utworów Górniaka były tłumaczone na język czeski.

Fot. Maks Lawera

Bibliografia

proza:

  • Trash Story, Kraków: Wydawnictwo Ha!art 2022.
  • Dwie powieści ruchu, Warszawa: Filtry 2023.
  • Ćpun i Głupek, Warszawa: Convivo 2025.
  • Pięć adaptacji, Kraków: Wydawnictwo Ha!art 2025.

dramat:

  • kasandra [wspólnie z Anną Mazurek], premiera 21 lutego 2021, Teatr Soho, Warszawa, reż. Zofia Gustowska.
  • Werter. Scenariusz inspirowany Cierpieniami młodego Wertera Johanna Wolfganga Goethego, premiera 18 października 2023, Teatr Polski im. Hieronima Konieczki, Bydgoszcz, reż. Grzegorz Jaremko.
  • Jezus, premiera 18 czerwca 2022, Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego, Wałbrzych, reż. Olga Ciężkowska, Jan Kanty Zienko.
  • Frankenstein, premiera 9 listopada 2024, Teatr Współczesny, Szczecin, reż. Grzegorz Jaremko.
  • Piramida zwierząt, premiera 15 listopada 2025, Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej, Kraków, reż. Michał Borczuch.