Tu nie ma żadnego Sikornika

– Eee, dej pan spo­kój. Tu nie ma żad­ne­go Sikor­ni­ka. – Wąsa­ty jego­mość z uli­cy Jana Sawic­kie­go ener­gicz­nie macha ręką. W dru­giej dło­ni trzy­ma otwar­tą butel­kę, z któ­rej co chwi­lę wychla­pu­je się fon­tan­na kefi­ru. Tro­chę się mar­twię o stan jego swe­ter­ka; bia­łe smu­gi mogą nie sprać się tak łatwo. – No mówię prze­cież, cze­goś się pan tak ucze­pił? Tu góra po pro­stu jest, góra z lasem!

Gawę­dzi­my sobie miło u pod­nó­ża masy­wu, któ­ry cią­gnie się znad Wisły, od Sal­wa­to­ra, przez Górę Świę­tej Bro­ni­sła­wy z Kop­cem Kościusz­ki, a następ­nie łagod­nym gar­bem opa­da na zachód, by nie­co stro­miej wciąć się w Prze­łęcz Prze­go­rzal­ską, oddzie­la­ją­cą go od Lasu Wol­skie­go. Piszę „masyw”, choć mowa nie o Hima­la­jach, a o pła­skim na pozór Kra­ko­wie, i to takim raczej cen­tral­nym, bo w koń­cu Bło­nia i Park Jor­da­na leżą stąd o rzut, może dwa rzu­ty bere­tem. Ale każ­dy, kto spa­ce­ro­wał w tych oko­li­cach lub choć­by omiótł je wzro­kiem, wie dosko­na­le, że miej­sce to nie od para­dy bywa nazy­wa­ne kra­kow­skim Deka­nem lub dachem gro­du Kra­ka (no dobra, może nie są to mia­na w powszech­nym użyt­ku, ale pan Leszek co rusz pota­ku­je i pod­krę­ca wąsa), nawet jeśli ofi­cjal­nie to po pro­stu Pasmo Sowiń­ca, dum­ne trzy­sta metrów ponad pozio­mem morza, z Sikor­ni­kiem jako jego efek­tow­niej­szą, bar­dziej roz­le­głą czę­ścią.

Bo pół­noc­ne zbo­cza Sikor­ni­ka to nie żar­ty – znaj­dzie­my tu napraw­dę ostre podej­ścia, z któ­ry­mi mogła­by sobie pora­dzić chy­ba tyl­ko Kata­rzy­na Nie­wia­do­ma-Phin­ney. Wie­dzie­li o tym pomy­sło­daw­cy nazw ulic, gdy wpa­dła im do gło­wy uli­ca Spa­dzi­sta, pio­no­wą ścian­ką dopro­wa­dza­ją­ca pie­chur­ki i pie­chu­rów pod sam Kopiec Kościusz­ki. W liceum stra­szo­no nas, że w zespo­le bram­nym for­tu u pod­nó­ża kop­ca miesz­ka paskud­ny eks­hi­bi­cjo­ni­sta, co – zapew­niam, obraz to nie do wyma­za­nia nawet po ćwierć­wie­czu – oka­za­ło się naj­praw­dziw­szą praw­dą; choć muszę przy­znać, że bez porów­na­nia strasz­niej­szy był jego sku­dła­co­ny wil­czur o szcze­ku kor­sa­rza i hie­nich kła­kach. Dziś śla­du nie ma po wsz­czy­na­nych przez tę parę awan­tu­rach, a sama uli­ca zmie­ni­ła obli­cze, nazwa­na na cześć słyn­ne­go mala­rza Wla­sti­mi­la Hof­ma­na.

Gdy o tym myślę, pan Leszek zaczy­na jawić mi się jako jego współ­cze­sna inkar­na­cja: wąs podob­nie sumia­sty, w oczach coś z melan­cho­lii, no i ten akcent dzi­wacz­ny, czesz­czy­zną nabi­ty jak faja tyto­niem. Teraz tro­chę przy­snął, więc szpe­ram w pamię­ci w poszu­ki­wa­niu obraz­ków z Sikor­ni­kiem w roli głów­nej. Dłu­go grze­bać nie muszę: otóż nie­da­le­ko stąd, na zachod­nim skra­ju masy­wu, tuż nad wil­la­mi i cha­łu­pa­mi Sta­rej Woli, zbu­do­wa­no sto lat temu cał­kiem porząd­ne skocz­nie nar­ciar­skie. Przez trzy deka­dy odby­wa­ły się tu poważ­ne mię­dzy­na­ro­do­we zawo­dy, osią­ga­no nawet wyni­ki rzę­du kil­ku­dzie­się­ciu metrów, jak na tam­te cza­sy nie ma to tam­to, Ryōyū Kobay­ashi, któ­ry bije dziś rekor­dy, fru­nąc z lodo­wych gór Islan­dii, może się scho­wać. Teraz o świet­no­ści archi­tek­to­nicz­nej tego kom­plek­su świad­czą wyłącz­nie zaro­śnię­te lasem latar­nia­ne słu­py, a wła­ści­wie ich kiku­ty, ster­czą­ce pośród dębów, brzóz i buków. Nie­mniej robi to wra­że­nie nie­sa­mo­wi­te, cał­kiem jak­by­śmy się prze­nie­śli wprost do Latar­nia­ne­go Pust­ko­wia, zna­ne­go z pro­zy C.S. Lewi­sa. A po zmro­ku prze­la­tu­ją tu duchy, świsz­cząc swo­imi kostiu­ma­mi ze sztucz­nych włó­kien, dresz­cze gwa­ran­to­wa­ne!

Tuż ponad powi­do­kiem kom­plek­su skocz­ni wyła­nia się zza drzew efek­tow­na pola­na, ulu­bio­ne miej­sce prze­cha­dzek oby­wa­te­lek i oby­wa­te­li Sto­łecz­ne­go Kró­lew­skie­go Mia­sta. Roz­ta­cza się stąd nie­by­wa­ła pano­ra­ma w kie­run­ku połu­dnio­wym – na góry i pogó­rze, doli­nę Wisły z Prze­go­rza­ła­mi na jed­nym i Budzo­wem na dru­gim jej brze­gu, no i potęż­ny, wyra­sta­ją­cy niczym Buka pagór Lasu Wol­skie­go ze wszyst­ki­mi jego atrak­cja­mi. To tak­że pra­wie-że-koń­co­wa sta­cja pięk­nej alei cią­gną­cej się od pętli tram­wa­jo­wej na Sal­wa­to­rze przez sta­rą zabu­do­wę dziel­ni­cy wraz z drew­nia­ną gon­ty­ną, zabyt­ko­wy cmen­tarz, oko­li­ce Kop­ca Kościusz­ki, zabu­do­wa­nia powoj­sko­we (w jed­nym z komi­nów, tuż przy dro­dze, przed laty urzą­dzi­ła sobie metę pew­na pło­my­ków­ka), wiel­kie drze­wo sto­łów­kę dla zwie­rząt (ze skom­pli­ko­wa­ną struk­tu­rą urzą­dzeń poda­ją­cych pokarm, któ­ra przy­wo­dzi na myśl wyna­laz­ki inspek­to­ra Gadże­ta), no i wresz­cie polan­kę z dziw­ny­mi drew­nia­ny­mi obiek­ta­mi przy­po­mi­na­ją­cy­mi tro­chę instru­men­ty muzycz­ne, tro­chę sko­ru­py zwie­rząt w sty­lu pan­cer­ni­ka wło­cha­te­go.

Wła­śnie tam spo­tka­łem kie­dyś Ire­ne­usza Kanię, któ­ry z prze­ję­ciem opo­wia­dał mi o swo­ich mło­dzień­czych przy­go­dach z pod­no­sze­niem cię­ża­rów. Obaj byli­śmy na rowe­rach i potem ści­ga­li­śmy się z gór­ki w stro­nę Sal­wa­to­ra. Kania stwier­dził wte­dy, że Sikor­nik to świet­na prze­strzeń i szko­da było­by go zadep­tać. Ale że spo­ro pisa­rek i pisa­rzy upodo­ba­ło sobie te tere­ny na spa­ce­ry, w tym Adam Zaga­jew­ski, któ­ry ponoć napi­sał tu parę wier­szy (fakt, kie­dyś miesz­kał po sąsiedz­ku, przy Kró­lo­wej Jadwi­gi). A gdy­by­śmy umie­li prze­nieść się w cza­sie o parę dekad wstecz, na stó­wę spo­tka­li­by­śmy gdzieś na tra­sie Annę Świrsz­czyń­ską. Pro­pa­go­wa­ła ona uro­ki Sikor­ni­ka na przy­kład w wier­szu Wszyst­kie chwy­ty dozwo­lo­ne, w któ­rym spa­cer na Kopiec Kościusz­ki – wśród awan­gar­do­wej sztu­ki i codzien­nych spra­wun­ków – daje zako­twi­cze­nie w rze­czy­wi­stym doświad­cza­niu świa­ta. To praw­da – znam nawet takich, co rzu­ca­li wszyst­ko i zamiast w Biesz­cza­dy prze­no­si­li się do zruj­no­wa­nych (lepiej: „kli­ma­tycz­nych”) altan w ogród­kach dział­ko­wych roz­cią­ga­ją­cych się na połu­dnio­wych zbo­czach masy­wu.

Sam mia­łem taki epi­zod. Opo­wia­dam panu Lesz­ko­wi-Wla­sti­mi­lo­wi Hof­ma­no­wi, któ­ry prze­bu­dził się z gło­śnym kich­nię­ciem i wycie­ra nos w przy­dłu­gi rękaw mary­na­ry, jak to razem z moim pod­sta­wów­ko­wo-lice­al­nym kum­plem Jaro­mi­rem wyha­czy­li­śmy na Sikor­ni­ku ład­ną cha­łup­kę. Sta­ła sobie jak gdy­by nigdy nic w strasz­nie sta­rym zdzi­cza­łym sadzie, któ­re­go, prócz kun i siko­rek, nikt już nie pil­no­wał, więc zja­da­li­śmy jabł­ko za jabł­kiem bez stra­chu, że ktoś nas przy­uwa­ży. W środ­ku naszą uwa­gę zwra­ca­ła masa wyszczer­bio­nych sztuć­ców, ron­dli jak z zesta­wu dla lalek, zawil­głych zeszy­tów i ksią­żek Curzia Mala­par­te­go. Gra­li­śmy tam w war­ca­by i remi­ka, no i budo­wa­li­śmy sze­ro­kie wizje spra­wie­dli­wo­ści spo­łecz­nej. Towa­rzy­szy­ło nam cza­sem radyj­ko na bate­rie oraz poczu­cie roz­my­cia cza­su, coś, co dzi­siaj chęt­niej bym wią­zał z nostal­gicz­ną nutą fil­mów Andrze­ja Barań­skie­go czy Ali­ce Rohr­wa­cher, a co wte­dy mia­ło smak jeżyn i malin zry­wa­nych pro­sto z krza­ka (raz zja­dłem tam mali­nę razem z rezy­du­ją­cym w niej śli­ma­kiem, co odpo­ku­to­wu­ję po dziś dzień). Było super, mie­li­śmy nowiut­kie gór­skie rowe­ry, nosi­łem na gło­wie czer­wo­ną apasz­kę…

– Sra­nie w banię, kocha­nień­ki! – Hof­man nagle ożył, odchrząk­nąw­szy obfi­cie, bo zebra­ło mu się na opo­wie­ści i nie ma zamia­ru zwle­kać. – A na Strzel­ni­cy to był? Co tam się nie dzia­ło, panie, lokal­si cią­ga­li jed­ne­go pre­ze­sa i kaza­li mu się wspi­nać po skał­kach w samych skar­pe­tach. Raz to spadł tak, że pra­wie nie odra­to­wa­li! Pięć nese­se­rów musiał oddać z gotó­wą!

Fakt, zespół wychod­ni skal­nych na pół­noc­nym zbo­czu Sikor­ni­ka, zwłasz­cza owa popu­lar­na wśród boul­de­row­ców Strzel­ni­ca, to miej­sce owia­ne złą sła­wą. Już nazwy dróg wspi­nacz­ko­wych, w tym „Rewol­wer” i „Pif-Paf”, mówią same za sie­bie, a to tyl­ko maciu­peń­ki wyimek z sikor­nic­kich anna­łów. Nie­któ­rzy twier­dzą, że to po wizy­cie wśród oko­licz­nych paro­wów David Lynch wymy­ślił ideę zło­wro­gie­go mia­stecz­ka Twin Peaks. Ktoś ponoć zresz­tą odna­lazł Bia­łą Cha­tę i Czar­ną Cha­tę wła­śnie tu, w lasach Sikor­ni­ka, nie­da­le­ko wyro­bi­ska gli­ny, w któ­rym hitle­row­cy mor­do­wa­li Kra­ko­wian z Prze­go­rzał i Sal­wa­to­ra. Dzi­siaj rów­nież cały teren, tak zwa­ny Glin­nik, robi przy­gnę­bia­ją­ce wra­że­nie miej­sca spo­za jakie­go­kol­wiek cza­su. Nie poma­ga­ją walą­ce się cha­łu­py z wiel­ki­mi psa­mi i wszę­do­byl­skie dymy.

– Nie, nie, panie, ja to tam nigdy nie byłem, nie wybie­ram się, co pan, ja tu mam obo­wiąz­ki swo­je! – Hof­man wska­ku­je na rower i pró­bu­je czym prę­dzej odje­chać w stro­nę Zwie­rzyń­ca. – Niech pamię­ta, że żad­ne­go Sikor­ni­ka nie było i nie ma! Bo zara się tu zle­cą i tyle będzie tego spo­ko­ju!

Gdy fio­le­to­we nie­bo nad uli­cą Zimo­rod­ków zsy­ła na las prze­ni­kli­wy ziąb, w odda­li sły­chać skrzy­pie­nie kół zardze­wia­łe­go skła­da­ka.