Pasmo: Teksty pierwsze

Romantasy przeszło wiele zmian – od początkowych młodzieżowych powieści fantasy z wątkiem romantycznym po dzisiejszą rezygnację z młodzieżowości i skupienie się na wątkach romantyczno-erotycznych – o powieściach romantasy pisze Adrianna Owczarz.

O tym, że przeszłość odgrywa tu główną rolę, zdaje się świadczyć decyzja o ponumerowaniu rozdziałów wspak. Zaczynamy od 100. i kończymy na 1., a zatem ciągle się cofamy. Cofanie uruchamia historię, napędza ją – o Trzewiach Aleksandry Paduch pisze Zuzanna Śliwińska.

W jaki sposób możesz zachować dystans, opisując najbliższą osobę, którą uważnie obserwujesz od chwili jej narodzin? Jak opiszesz kogoś, kto pojmuje świat zupełnie inaczej niż ty (a właściwie to zupełnie inaczej niż ktokolwiek ci znany)? – o powieści Elizy Kąckiej Wczoraj byłaś zła na zielono pisze Marcelina Sobczak.

„Poezja nocy i grobów” – ten nurt, utożsamiany z melancholią, refleksją nad śmiercią, nad tragicznym przemijaniem, oraz z głęboką, intymną medytacją, pozostawił wyraźne ślady w Godzinie myśli Słowackiego i jego najwcześniejszych utworach, czego do tej pory wystarczająco nie podkreślano – pisze Hubert Nienałtowski.

Autor skupia się na podważaniu narracji, w ramach których Śląsk przedstawiany jest jako monokulturowy, katolicki oraz uległy wobec władzy, z własnym konserwatywnym etosem pracy – o Republice Węglowej Dariusza Zalegi pisze Mikołaj Kwapień.

Kilka fenomenalnych fraz, które ze mną zostały: „Nasze uszy nie mają powiek” czy „Może to co robimy to pluskanie się w deszczówce”. Zachowuję te piękne wersy i myślę o nich tak, jakby wyszeptała mi je rzeka – o debiucie poetyckim Natalii Roguz pisze Zuzanna Śliwińska.

W rzeczywistości Erna to zupełne przeciwieństwo jej matki. Jest nieśmiała, milcząca i często zamyślona. Nie lubi swojego wyglądu, uważa, że jest brzydka, i z niechęcią patrzy w lustro – o relacjach matki i córki w powieści E.E. Olgi Tokarczuk pisze Barbara Kobylańska.

W nowej książce Jarniewicza pojawia się cykl, w którego skład wchodzi siedem wierszy. Storie stanowią osobną, lecz nie do końca autonomiczną opowieść. Wiersze, poza ostatnim, ukazują pomieszczenia, zamknięte łódzkie domy i klaustrofobiczne pokoje – o poezji Jerzego Jarniewicza pisze Weronika Sztucka.

Wiersze z tomu Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło układają się w misterną, wielowarstwową strukturę. Powracające motywy tworzą poetyckie tryptyki (Gorsetowanie, Szpital) i dyptyki (Yennefer z Vengerbergu, Strofki dla Maxa Blechera). Tę repetycyjność można porównać do rytmu wieloetapowego leczenia – Karolina Zdunek omawia najnowszy tom poezji Anny Adamowicz.

Równo sto lat po wzniesieniu fabryki butów Fagus, pierwszego projektu szkoły Bauhausu, Darek Foks publikuje Wenus z Dessau (2024) – intermedialny niby-poemat o studentce, która wraca z Dessau z zamiarem wyreżyserowania filmu pornograficznego o sobie samej. Eksperymentalna Wenus… to literacki kolaż, odpowiadający swoją formą problematyzowanemu przez Foksa tematowi: fragmentaryzacji ciała.