Darek Foks
(ur. 1966) – poeta, prozaik, redaktor i filmowiec.
Foks to twórca rozwijający się wielotorowo i często publikujący. Na jego dorobek literacki składają się zarówno poezja czy proza, jak i artystyczne eksperymenty wizualno-tekstowe – niekiedy powstające we współpracy z innymi artystami. Pisarstwo Foksa cechuje się ironią, kulturową autoświadomością oraz celowym łamaniem konwencji – tak gatunkowych, jak i dyskursywnych. Autor podejmuje tematy współczesnej kultury masowej i pamięci historycznej, operuje przy tym językiem jako materiałem artystycznym, przesuwając granice między formami pisanymi i wizualnymi.
W swojej literackiej twórczości Foks nierzadko inspiruje się kinem, co widać również w jego autorskich projektach antologijnych (Niewinni kaznodzieje oraz Zawrót głowy. Antologia polskich wierszy filmowych). Joanna Orska w posłowiu do obszernego wyboru wierszy Foksa zatytułowanego Debordaż (2014) zwracała uwagę na szczególną rolę sytuacjonistycznej kategorii przechwycenia w twórczości poety, wskazując na podobieństwa tych wierszy z filmową poetyką Guya Deborda.
Foks podejmował także liczne prace redakcyjne i współpracował z wieloma czasopismami. W latach 90. pełnił funkcję sekretarza redakcji „Literatury na Świecie”. Był redaktorem prowadzącym i zastępcą redaktora naczelnego magazynów „Aktivist” i „Exklusiv”. Od 2025 roku jest redaktorem naczelnym miesięcznika „Twórczość”.
Za swoje pisarstwo został uhonorowany wieloma wyróżnieniami. Zdobył nagrodę główną w III edycji konkursu na Brulion Poetycki, organizowanego przez redakcję pisma „brulion” w 1993 roku, a następnie w 1994 wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę im. Kazimiery Iłłakowiczówy za Najlepszy Debiut Poetycki Roku . Jest także laureatem Nagrody im. Natalii Gall (1999) za najlepsza krótką prozę, nagrody Gwarancje Kultury TVP Kultura w kategorii literatura (2005) oraz Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius za całokształt twórczości (2014). Był też dwukrotnie nominowany do Paszportu „Polityki” (2000 i 2004) i Nagrody Literackiej Gdynia (2005, 2014), trzykrotnie do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius (2011, 2013, 2017), został także doceniony przez kapituły Śląskiego Wawrzynu Literackiego (2013), Nagrody Literackiej „Nike” (2014) i Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz” (2016). W 2015 roku odznaczono go brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Jego utwory były tłumaczone na języki angielski, bułgarski, chorwacki, czeski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski, serbski, słowacki, słoweński, ukraiński i węgierski.
Bibliografia
poezja:
- Film i inne wiersze z lat 1986–1988 [arkusz poetycki], Warszawa: ZG ZSMP, 1989 [wkładka do „Okolice” nr 2].
- Wiersze [arkusz poetycki], Skierniewice: Skierniewicki Dom Kultury,
- Wiersze o fryzjerach, Lublin: Multico,
- Misterny tren, Lublin: Stowarzyszenie Literackie „Kresy”,
- Ezra Pub, Legnica: Centrum Sztuki – Teatr Dramatyczny,
- Sonet drogi, Legnica: Biuro Literackie,
- Przecena map. Wiersze z lat 1987–1997, Wrocław: Biuro Literackie,
- Ustalenia z Maastricht, Wrocław: Biuro Literackie,
- Sto najlepszych polskich reklam i jedna niemiecka, Poznań: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury,
- Sigmund Freud Museum, Warszawa: Wydawnictwo Raymond Q,
- Liceum, Warszawa–Skierniewice: Wydawnictwo Raymond Q,
- Rozmowy z głuchym psem, Łódź: Dom Literatury, Stowarzyszenie Pisarzy Polskich,
- Historia poezji polskiej dla drwali, Warszawa: Wydawnictwo Raymond Q; Skierniewice: we współpracy z Miejska Biblioteką Publiczną,
- Debordaż, wybór i wstęp Joanna Orska, Poznań: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury,
- Tablet taty, Wrocław: Biuro Literackie,
- Kronsztad, Poznań: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury,
- Pieśni o wszystkim, Skierniewice: Raymond Q,
- Café Spitfire, Skierniewice: Wydawnictwo Raymond Q,
- Ludzie kultury, Wrocław: Warstwy,
- Eurydyka, Wrocław: Warstwy,
- Pocałunek na placu Wolnica, Łódź: Dom Literatury w Łodzi,
- Patriotka, Poznań: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu,
- Hegel i ty, Łódź: Dom Literatury w Łodzi,
- Z tobą to nawet na festyn pójdę, Poznań: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2005.
proza:
- Orcio, Wrocław: Pomona,
- Pizza weselna, posłowie Henryk Bereza, Kraków: Zielona Sowa,
- Mer Betlejem, Legnica: Biuro Literackie,
- [ze Zbigniewem Liberą], Co robi łączniczka, Katowice: Instytucja Kultury Ars Cameralis Silesiae Superioris,
- Wielkanoc z tygrysem, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne,
- Kebab Meister, Kraków: Wydawnictwo i Księgarnia Korporacja Ha!art,
- Susza, Wrocław: Fundacja na rzecz Kultury i Edukacji im. T. Karpowicza,
- Historia kina polskiego, Wrocław: Biuro Literackie,
- Wołyń Bourne’a, Warszawa: Wydawnictwo Raymond Q,
- Wenus z Dessau, Wrocław: Fundacja na rzecz Kultury i Edukacji im. T. Karpowicza,2024.
autorskie antologie:
- Niewinni kaznodzieje. Filmowy zestaw wierszy poetów polskich urodzonych w latach 1958–1985, Warszawa–Skierniewice: Polska Federacja Dyskusyjnych Klubów Filmowych,
- Zawrót głowy. Antologia polskich wierszy filmowych, Łódź: EC1 Łódź – Miasto Kultury, 2019.
Tłumaczenia
czeski:
- Svatební pizza [Pizza weselna], tłum. Jan Faber, Ostrava: Protimluv,
francuski:
- [ze Zbigniewem Liberą], Ce que fait l’estafette [Co robi łączniczka], tłum. Érik Veaux, Paris: Onestar Press, 2006.
niemiecki:
- [ze Zbigniewem Liberą], Was macht die Meldegängerin [Co robi łączniczka], Fotos von Zbigniew Libera, tłum. Olaf Kühl, Heidelberg: Edition Staeck, 2008.
słowacki:
Svadobná pizza [Pizza weselna], tłum. Karol Chmel, Ivanka pri Dunaji: F. R. & G., 2007.