Joanna Helander

(ur. 1948 w Rudzie Śląskiej) – fotografka, reżyserka filmów dokumentalnych, pisarka i tłumaczka.

Znana dokumentalistka życia codziennego w PRL oraz autorka filmowych i fotograficznych portretów przedstawicieli polskiej i szwedzkiej kultury. Studiowała romanistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1968 roku uczestniczyła w działaniach opozycyjnych, sprzeciwiając się interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji.

W 1971 roku wyemigrowała do Szwecji, gdzie ukończyła studia fotograficzne. Autorka wielu albumów fotograficznych, między innymi: Kobieta (1978), Gerard K. – listy z Polski (1986), Gdyby ta Polka była w Szwecji – Wisława Szymborska (1999), Baby patrzą (2019), Nieznany dworzec (2019), Co będzie świadectwem: Pokolenie 68’ i inni (2025).

Współtwórczyni (wraz z Bo Perssonem) wielokrotnie nagradzanych autorskich filmów dokumentalnych, między innymi: Teatr Ósmego Dnia (1992), Powroty (1994), Walc z Miłoszem (2011), Watching the Moon at Night – o terroryzmie i antysemityzmie (2016).

Mieszka i pracuje w Göteborgu, często przebywa w Krakowie.

Joanna Helander
Fot. ze zbiorów autorki (Kungälv, Szwecja)