Teksty

Przedmiotem rozważań niech będzie twórczość Haliny Górskiej, jednej z autorek, których los został naznaczony tragiczną historią XX wieku. Jako Żydówkę, rozstrzelano ją w 1942 roku pod Lwowem. Jej książki, które powstały w czasie II RP, czytane były również po wojnie ze względu na socjalistyczne ideały, ale przede wszystkim z powodu wrażliwości pedagogicznej autorki.

Grant tworzy w świecie zdominowanym przez internet, przesyconym cyfrowością, zalanym komunikatami, które mają sprawić, że przestaniemy myśleć krytycznie, a być może w ogóle myśleć – o wystawie Alexandra Grant. Słowo. Obraz. Przestrzeń w Muzeum Literatury w Warszawie pisze Agata Pyzik.

Równo sto lat po wzniesieniu fabryki butów Fagus, pierwszego projektu szkoły Bauhausu, Darek Foks publikuje Wenus z Dessau (2024) – intermedialny niby-poemat o studentce, która wraca z Dessau z zamiarem wyreżyserowania filmu pornograficznego o sobie samej. Eksperymentalna Wenus… to literacki kolaż, odpowiadający swoją formą problematyzowanemu przez Foksa tematowi: fragmentaryzacji ciała.

Nie samym pisaniem żyją twórcy. Co odciąga ich od pracy literackiej, co zaprząta im myśli? Jak autorki i autorzy odnajdują się w niełatwej rzeczywistości? Z czego rezygnują, by móc tworzyć? Na te i inne pytania staramy się znaleźć odpowiedzi w cyklu Kiedy nie piszą. Tym razem z Jackiem Paśnikiem rozmawiała Anna Karczewska.

Publikacja pełnego, trzytomowego wydania Robinsona Crusoe znaczy dla czytelnika tyle, ile dla tytułowego rozbitka wyłowienie z tonącego statku niezbędnego wyposażenia: strzelby, trzech baryłek prochu (dwóch suchych, jednej zamokłej), żagla, tuzina toporków. Marcin Cielecki sugeruje jednak, że z postacią Robinsona powinniśmy się pożegnać już po lekturze pierwszej części książki Daniela Defoe.

Trzy pierścienie są eksperymentem szczególnego rodzaju. Autor snuje opowieść o Erichu Auerbachu, François Fénelonie i Winfriedzie Georgu Sebaldzie, ale losy zaludniających jego wykład bohaterów tak naprawdę odpowiadają wątkom w większym układzie narracyjnym, który stanowi próbę zaprezentowania tak zwanej kompozycji pierścieniowej – pisze Karol Kleczka o eseju Daniela Mendelsohna.

Zawieszam pytanie o charakter pęknięcia, z którego pochodzą nowe zapisy poetyckie Miłobędzkiej. Spróbuję jednak zapytać, jak do tego pęknięcia doszło, co w tym tomie sprawia, że pozostaję z niczym, i co z tego wynika – o więcej nic Krystyny Miłobędzkiej pisze Anita Jarzyna.

Nie w szczepionkę nie gra jednak melodii zgodnej z dzisiejszymi tonacjami opowiadania o latach 90.: albo duchologiczna tęsknota, albo rewizjonistyczny katalog traum. Nowakowi w tej powieści bliżej jest do brytyjskiego społecznego realizmu, tak charakterystycznego dla tamtejszej prozy; realizmu, który w większym stopniu skupia się na materii życia niż na mitologii.

Metafora tablicy jest dobrym punktem wyjścia do lektury LINE, poematu napisanego odręcznie, w którym wszystkie elementy typograficzne złożone są jedynie z prostych, białych linii na czarnym tle, co przywodzi na myśl kredowe zapiski na szkolnej tablicy – najnowszy tom poezji Michała Mytnika omawia Janina Szczur.

Han Kang, uhonorowana Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury w 2024 roku, opanowała wyjątkową umiejętność eksplorowania tematów rzadko obecnych u innych pisarzy. Lekcje greki to kolejna pozycja w jej dorobku, która potwierdza nie tylko literacką wrażliwość i kunszt pisarki, ale także jej odwagę w podejmowaniu tematów ulotnych, w ukazywaniu odczuć i wrażeń trudnych do opisania słowami.

Sołtys nie opuszcza Warszawy. W Sierpniu (2024) jego bohater snuje się po dwumilionowym mieście, wybierając zapomniane ulice, zajezdnie tramwajowe i kościoły. „Snuje się” to w tym przypadku najtrafniejsze określenie. Książkę Pawła Sołtysa recenzuje Natalia Kostecka.

„Nie zmylił się mistrz taki”, jak napisał Mickiewicz o słynnym cymbaliście, a Varga jest właśnie takim Jankielem w poemacie, który tworzy się nam w Polsce ostatnich dekad – Radosław Wiśniewski recenzuje książkę Krzysztofa Vargi Śmiejący się pies.