Teksty

Do niedawna mówiło się o niewidzialności tłumaczy, dziś, kiedy dokonali oni – kiedy dokonaliśmy – coming outu, a nasze nazwiska pojawiają się na okładkach tłumaczonych przez nas książek, prawdziwie niewidzialnymi postaciami w procesie przekładu literatury są redaktorzy – pisze Jerzy Jarniewicz.

Historia ta ukazuje tragiczny, a jednocześnie wymykający się prawnemu zakazowi czyn kazirodztwa. Autorka nie kwestionuje tego, że kazirodztwo jest przestępstwem. Wręcz przeciwnie – domaga się za nie najwyższej kary. Zwraca jednak uwagę na nieuchwytny i niewyrażalny charakter społecznego zakazu – o Familii grande Camille Kouchner pisze Anna Turczyn.

W omawianych tekstach bycie „tutejszym” Żydem wynika nie tyle z faktu urodzenia w wiejskiej okolicy, ile ze współdzielenia jej ze społecznością nieżydowską, z dostosowywania się do jej reguł, a jednocześnie z negocjowania w niej swojego, żydowskiego miejsca – o Obcym Israela Joshuy Singera i Ziemi Racheli Korn pisze Karolina Koprowska.

Hip-hopowe trio z Belfastu robi coś, czego nie robił nikt wcześniej: rapuje po irlandzku. Ale powszechny rozgłos przyniosło grupie przede wszystkim to, że jej działania znacznie wykraczają poza muzykę. Zespół prowokuje i angażuje się politycznie, krytykuje rządy i sprzeciwia się establishmentowi – o działaniach Kneecap pisze Joanna Tracz.

Chociaż Auster stworzył tłum fikcyjnych bohaterów, w centrum powieści często umieszczał postać podobną do siebie: zadumanego pisarza, roztargnionego uczonego, kogoś, kto zawsze ma przy sobie kartkę i ołówek, a także w każdej chwili jest gotowy spojrzeć na siebie z zewnętrznej perspektywy – o pisarstwie Paula Austera pisze Anna Arno.

Nie interesowały go holistyczne ujęcia, uniwersalne narracje ani panoramiczne perspektywy – liczyła się jedynie jednostka i jej autorska sygnatura. Konkretne zdanie, pierwsze skojarzenie, kaprys chwili – o Robercie Bazlenie pisze Maciej Oleksy.

Wśród artystów i artystek surrealistycznych trudno znaleźć lepszy przykład nonkonformizmu i niezłomnej walki o wolność niż te wyróżniające postawę autorki Trąbki do słuchania – o życiu i sztuce Leonory Carrington pisze Magdalena Piotrowska-Grot.

Fosse twierdzi, że pisze raczej ręką niż głową – tym samym w większym stopniu uznaje własne pisarstwo za natchnieniowy trans niż pracę intelektualną. Doprawdy trudno jednak uwierzyć, że ten sam Duch Święty podyktował fatalne wiersze wydane w zbiorze Pies i anioł oraz mimo wszystko genialną Septologię – o opus magnum Jona Fossego pisze Michał Gliński.

Lektura Życia instrukcji obsługi przypomina nieliniową nawigację po elastycznym hipertekście: każde wejście do któregoś z pomieszczeń otwiera węzły do innych historii, a powracające motywy działają jak klikalne łącza – o książce Georges’a Pereca pisze Jacek Olczyk.

Wszyscy czujemy wszędobylską obecność nazwiska słoweńskiego autora związanego z nurtami awangardowymi, ale chyba nikomu nie udało się wyczerpująco zdefiniować jego wpływu na polską twórczość literacką – o zjawisku šalamunizmu w polskiej poezji współczesnej pisze Agnieszka Waligóra.

Okołofolkowa fantastyka występuje w różnych odcieniach gatunkowych (może przykładowo nawiązywać do romansu bądź kryminału) oraz tematycznych. Nie oznacza to jednak, że poszukiwanie wątków ludowych, zwłaszcza w literaturze stricte gatunkowej, jest prostym zadaniem – o ludowości jako zasadzie kreacyjnej w tekstach fantasy pisze Aleksandra Łozińska.