Teksty

Po obejrzeniu trwającego ponad trzydzieści godzin serialu Genialna przyjaciółka poniekąd straciłam wiarę w sens adaptowania tej prozy. Częściowo ją odzyskałam, oglądając Córkę, film w reżyserii Maggie Gyllenhaal, świetnie przyjęty przez krytykę i doceniony przez widzów – o filmowych i teatralnych adaptacjach twórczości Eleny Ferrante pisze Olga Katafiasz.

Tomasz Mann wciąż inspiruje polskich inscenizatorów teatralnych. W ubiegłym roku po Czarodziejską górę sięgnął Krystian Lupa, w nadchodzącym sezonie ma ona powrócić pod szyldem Festiwalu Nowa Europa, w planach repertuarowych pojawia się też Doktor Faustus – o tym, jakich prawd o świecie szukają dziś w dziełach noblisty ludzie teatru, pisze Jacek Cieślak.

Bohater i narrator jednego z utworów opowiada o tym, jak rósł „niezwykle wesoło”, nie przykładał się do nauki, poświęcał czas na zabawy, sztuczki aktorskie i pisanie wierszy, które jego ojciec nazywał błazeństwami i uznawał za przejaw „talentu pajaca” – o wczesnych opowiadaniach Thomasa Manna pisze Anna Piwowarska.

W literaturze, inaczej niż w dawnym rapie, szansę na „reprezentowanie biedy” autor dostaje zwykle kilka lat po opuszczeniu podwórka, rozpoczęciu studiów, lekturze Marksa, Darwina, Smitha czy Balcerowicza. A że nędza wyjątkowo lubi się z ideologią, to na kartach wielu powieści o biedocie od historii ludzi ciekawsza bywa historia idei – pisze Adam Woźniak.

Jestem idealną naiwną odbiorczynią większości narracyjnych socjotechnik – dlatego moja relacja z kategoriami emocji i empatii w krytyce jest tak trudna. Dacie mi do ręki romantasy? Będę podniecona. Dacie holopolo? Będę wzruszona. Czy to znaczy, że te teksty są dobre? Niekoniecznie. Czy znaczy, że działają? O tak – pisze Zuzanna Sala.

Współczesność, która stawia opór i której daje się odpór, jest nie tylko przedmiotem doświadczenia, lecz także narracji. Widziana z dystansu, który powstaje między rzeczywistością a tekstem o niej, wydaje się w znacznym stopniu zrozumiała i nieco bardziej znośna – o zjawisku zaniechania w kontekście współczesnych narracji pisze Klaudia Muca-Małek.

Wybierając Londyn na miejsce akcji powieści Wielkie Kiedy, Alan Moore szedł w ślady wielu innych twórców, którzy uczynili z tego miasta światową stolicę gatunku urban fantasy. Tylko dlaczego tak się stało? – o powieści Alana Moore’a pisze Marcin Zwierzchowski.

Bez niej nie istniałby tygodnik „Przekrój”. To ona przez lata kształtowała gust Polek i Polaków, wpływała na to, co czytali i jak się zachowywali. Dziś pamięta się głównie o Marianie Eilem, w którego cieniu żyła. Przyszedł czas, by przypomnieć osobę tak ważną dla kultury i sztuki – pisze Agata Napiórska, autorka przygotowywanej właśnie biografii Janiny Ipohorskiej.

Porównywanie reakcji na wojnę w obydwu naszych literaturach, ukraińskiej i polskiej, jest sprawą niewdzięczną właśnie z powodu różnic typologicznych. Pewne współbrzmienia są tu jednak obecne, co po raz kolejny zwraca naszą uwagę na skomplikowanie i wieloaspektowość zarówno tego tematu, jak i samej sytuacji dziejowej – pisze Hałyna Tkaczuk. 

Puwalska projektuje swoje książki, jakby zapraszała nas w środek interaktywnej opowieści – niby zostawia wrażenie swobody, lecz aranżuje dynamikę zdarzeń, kontroluje tempo narracji, planuje możliwe wejścia i kąty kamery – o poezji Agaty Puwalskiej pisze Jakub Skurtys.

Kielonek, którego po polsku czytamy w przekładzie Jacka Giszczaka, od pierwszych zdań wciąga nas w same trzewia literatury, między fałdy rozpruwanej i zszywanej na naszych oczach opowieści. Jest książką autoteliczną, nie tyle naszpikowaną literackimi aluzjami i cytatami, ile wręcz z nich posklejaną – o powieści Kielonek Alaina Mabanckou pisze Małgorzata Szczurek.

Czy w 2025 roku warto jeszcze dyskutować o poezji zaangażowanej, wskrzeszać tego trupa, którego, jak się zdawało, już dawno pogrzebały setki debat, paneli tematycznych, rozmów na początek i koniec w wiadomych wydawnictwach, w książkach wiadomych krytyków i krytyczek? – pyta Wojciech Kopeć w tekście poświęconym tomowi zna swoje miejsce Kaspra Pfeifera.