Teksty

W Cyklu sportowym ukazujemy sport jako zjawisko wpisane w szeroki kontekst kultury i sztuki współczesnej, wykraczające poza rywalizację fizyczną. Serię tworzą teksty, które przedstawiają sport z różnych perspektyw: od jego filozofii przez wspólnotowy wymiar po literackie reprezentacje i związki ze sztuką performatywną. Tym razem o piłce nożnej pisze Łucja Iwanczewska.

Okołofolkowa fantastyka występuje w różnych odcieniach gatunkowych (może przykładowo nawiązywać do romansu bądź kryminału) oraz tematycznych. Nie oznacza to jednak, że poszukiwanie wątków ludowych, zwłaszcza w literaturze stricte gatunkowej, jest prostym zadaniem – o ludowości jako zasadzie kreacyjnej w tekstach fantasy pisze Aleksandra Łozińska.

Po obejrzeniu trwającego ponad trzydzieści godzin serialu Genialna przyjaciółka poniekąd straciłam wiarę w sens adaptowania tej prozy. Częściowo ją odzyskałam, oglądając Córkę, film w reżyserii Maggie Gyllenhaal, świetnie przyjęty przez krytykę i doceniony przez widzów – o filmowych i teatralnych adaptacjach twórczości Eleny Ferrante pisze Olga Katafiasz.

Z pozoru to dwie skrajnie różne opowieści. Akcja opowiadań Żadana właściwie rozgrywa się poza frontem, na drugiej linii, w tle teatru wojny, natomiast powieści Twardocha – na nullu, w najbardziej przeklętym miejscu, po drugiej stronie „waszego ojca Dniepru” – o Arabeskach Serhija Żadana i Nullu Szczepana Twardocha pisze Dariusz Żółtowski.

Zano bada konkretne, osobiste doświadczenia, zakreślając jednocześnie niezmiernie szerokie kręgi. Historia przesiedleń na ziemie odzyskane po drugiej wojnie światowej oraz poczucie wykorzenienia towarzyszące kolejnym pokoleniom przesiedleńców i repatriantów stanowią punkt wyjścia tej poetyckiej refleksji – o czwartym wymieraniu Agi Zano pisze Alicja Bagińska.

Obie książki ukazują losy jednostek wciągniętych w wir Historii i przez Historię zapomnianych, próbujących odnaleźć się w świecie, który rozpadł się na ich oczach; obie łączą w sobie esej, reportaż i fikcję historyczną; obie wprawiają odbiorcę w stan niepewności – o Wojnie i terpentynie oraz Wejściu Stefana Hertmansa pisze Maciej Libich.

Tomasz Mann wciąż inspiruje polskich inscenizatorów teatralnych. W ubiegłym roku po Czarodziejską górę sięgnął Krystian Lupa, w nadchodzącym sezonie ma ona powrócić pod szyldem Festiwalu Nowa Europa, w planach repertuarowych pojawia się też Doktor Faustus – o tym, jakich prawd o świecie szukają dziś w dziełach noblisty ludzie teatru, pisze Jacek Cieślak.

Bohater i narrator jednego z utworów opowiada o tym, jak rósł „niezwykle wesoło”, nie przykładał się do nauki, poświęcał czas na zabawy, sztuczki aktorskie i pisanie wierszy, które jego ojciec nazywał błazeństwami i uznawał za przejaw „talentu pajaca” – o wczesnych opowiadaniach Thomasa Manna pisze Anna Piwowarska.

Sagan opisuje zdestabilizowaną strukturę rodzinną, portretuje jednostki osamotnione, które za wszelką cenę usiłują zagłuszyć swą samotność. Choć bohaterom brakuje kręgosłupa moralnego i wewnętrznego kompasu, autorka nie przestrzega czytelnika, nie moralizuje. Wyraża pochwałę la dolce vita we francuskim wydaniu – o książce Witaj, smutku Françoise Sagan pisze Karolina Broda.

W literaturze, inaczej niż w dawnym rapie, szansę na „reprezentowanie biedy” autor dostaje zwykle kilka lat po opuszczeniu podwórka, rozpoczęciu studiów, lekturze Marksa, Darwina, Smitha czy Balcerowicza. A że nędza wyjątkowo lubi się z ideologią, to na kartach wielu powieści o biedocie od historii ludzi ciekawsza bywa historia idei – pisze Adam Woźniak.

Arabeska zawsze była formą kunsztowną, zdolną do opanowania chaosu dzięki rytmowi i powtórzeniom. W wersji Żadana jest to ornament naznaczony wojennym rozpadem, paradoksalnie zachowujący ciągłość dzięki liryzmowi – o Arabeskach Serhija Żadana pisze Iwona Boruszkowska.

W Ao Manao sensacyjna otoczka ustępuje obrazom – statycznym i słonecznym, ujętym w formę niekiedy przypominającą dziennik, innym razem szkicownik, strumień świadomości lub zmysłowych doznań – o najnowszej książce Krzysztofa Pietrali pisze Michał Koza.