Pasmo: Szkice

Czy w 2025 roku warto jeszcze dyskutować o poezji zaangażowanej, wskrzeszać tego trupa, którego, jak się zdawało, już dawno pogrzebały setki debat, paneli tematycznych, rozmów na początek i koniec w wiadomych wydawnictwach, w książkach wiadomych krytyków i krytyczek? – pyta Wojciech Kopeć w tekście poświęconym tomowi zna swoje miejsce Kaspra Pfeifera.

Przedmiotem rozważań niech będzie twórczość Haliny Górskiej, jednej z autorek, których los został naznaczony tragiczną historią XX wieku. Jako Żydówkę, rozstrzelano ją w 1942 roku pod Lwowem. Jej książki, które powstały w czasie II RP, czytane były również po wojnie ze względu na socjalistyczne ideały, ale przede wszystkim z powodu wrażliwości pedagogicznej autorki.

Grant tworzy w świecie zdominowanym przez internet, przesyconym cyfrowością, zalanym komunikatami, które mają sprawić, że przestaniemy myśleć krytycznie, a być może w ogóle myśleć – o wystawie Alexandra Grant. Słowo. Obraz. Przestrzeń w Muzeum Literatury w Warszawie pisze Agata Pyzik.

Groza tak wielka, że trudno na nią patrzeć, i tak subtelna, że ledwo wyczuwalna. Groza przemielona przez recyklingowe miechy popkultury i nasza swojska, rodzima; groza na poważnie i trochę mniej serio. I w końcu – groza codzienności, czająca się w całkiem normalnym dniu. W polskich współczesnych komiksach znajdziemy prawdziwe bogactwo przerażających motywów i napawających trwogą historii.

Kiedy Lata ukazały się we Francji w 2008 roku, Annie Ernaux miała sześćdziesiąt osiem lat, od ośmiu była na emeryturze, a zaledwie sześć minęło od diagnozy raka piersi, którego po zabiegach trwających rok udało jej się wyleczyć. Wtedy reputacja literacka autorki była już ugruntowana: piętnaście opublikowanych tytułów, wiele nagród, stopniowy wzrost liczby przekładów.

W najgłębszej warstwie najnowszy tekst dramatyczny Pakuły niesie ze sobą uwalniającą moc śmiechu, a właśnie jego pozbawiona jest towarzysząca nam na co dzień religia. Może nawet: religia panująca. Tymczasem gdy wokół narasta mrok i przemoc, kiedy nie wiadomo, co przyniesie jutro, śmiech jest ucieczką – może jedyną, na jaką nas stać. O dramatach Mateusza Pakuły pisze Jacek Wakar.

Bolaño pisze cudze życiorysy tak namiętnie, że trudno nie fantazjować o jego własnej egzystencji, smutnie i dziwnie autentycznej, zaśpiewanej mimochodem, pośród wielu różnych próz. Mateusz Górniak przy okazji premiery Dzikich detektywów, pisze o twórczości Roberto Bolaño.

Najnowsze powieści Mateusza Pakuły Skóra po dziadku i Ewy Wieżnawiec O wilku mówiono w izbie – choć zanurzone w odmiennych rejestrach gatunkowych i stylistycznych, a także osadzone w innych topografiach – obrazują, jak ściśle to, co osobiste, splata się z tym, co zbiorowe, i w jak znaczącym stopniu to, co wydarza się we wspomnianej Wielkiej Historii, formuje jednostkowe losy.

„Wskrzeszenie figury czarownicy przez ruch feministyczny, domagający się uznania pracy reprodukującej życie we wszystkich jego wymiarach za ukryte, lecz podstawowe źródło wartości dodatkowej, nie jest tu przypadkowe. Wskazuje bowiem na kluczowy aspekt wyzysku i poddaństwa kobiet w patriarchalnym kapitalizmie”. O Kalibanie i czarownicy Silvii Federici.

Wydana właśnie po polsku książka Davida Graebera Pirackie oświecenie albo prawdziwa Libertalia nie należy być może do najbardziej konkretnych z pirackich krytyk kapitalizmu wysuniętych w ostatnich latach, jednak powinna pobudzić nadwiślańskie szczury lądowe do eksploracji niezgłębionych dotąd archipelagów oporu pod banderą Jolly’ego Rogera.